معرفت ادیان، سال ششم، شماره اول، پیاپی 21، زمستان 1393، صفحات 85-104
واکاوی تأثیرپذیری یهودیت از دین زرتشت
نوع مقاله:
پژوهشی
نویسندگان:
✍️ سیدمحمد حاجتی شورکی
/ دانشپژوه كارشناسي ارشد دينشناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني / m.hajati@qom.ac.ir
/ دانشپژوه كارشناسي ارشد دينشناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني / m.hajati@qom.ac.ir محمدحسین طاهری آکردی / استاديار گروه اديان مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني / taheri-akerdi@iki.ac.ir
چکیده:
تأثیرپذیری ادیان از یکدیگر، همواره موضوعی مورد اختلاف محققان حوزه مطالعات ادیان بوده است. یکی از حوزه های ادیانی که مورد توجه دانشمندان قرار گرفته است، مسئلهی تأثیرپذیری یهودیت در دوره اسارت بابلی، از باورهای زرتشتی گری است. بیشتر اندیشمندان معتقدند تأثیرپذیری یهودیت از آموزه های دین زرتشت می باشد. درحالی که برخی محققان، این نظریه را نپذیرفته اند، دسته ای نیز قائل به عدم قطعیت شده اند. دسته اول، آموزه هایی مانند رستاخیز مردگان، منجی و موعود، فرشته شناسی، و داوری نهایی عمومی را برمی شمارند که به اعتقاد ایشان این آموزه ها از دین زرتشت اقتباس شده است. این مقاله، پس از بررسی دیدگاه های موجود، این دیدگاه را مطرح کرده که این نوع تأثیرپذیری طبیعی بوده و به دلیل ریشه های خدامحور هر دو دین، و وجود انبیای بنی اسرائیل، نمی توان این موارد را تأثیرپذیری یهودیت از دین زرتشت دانست.
کلمات کلیدی:
Article data in English (انگلیسی)
Title:
An Analysis of the Influence of Zoroastrianism on Judaism
Abstract:
Abstract
The influence of religions on each other has always been a matter of dispute between the researchers in the field of religious studies scholars. One of the topics in religion which has been the special concern of scholars is the influence of Zoroastrian beliefs on Judaism in the era of Babylonian Captivity. Most scholars believe that Judaism has been influenced by the teachings of Zoroastrianism. Others reject this view. Still others express their uncertainty about it. The first group of researchers believes that the Resurrection, the belief in the promised Savior, angelology and general final judgment are among the teachings which have been taken from Zoroastrianism.
After investigating the existing views, this paper puts forward that this kind of influence is natural and due to the divine-based roots of each of the two religions and the existence of Israelites’ prophets, we cannot ascribe the stated instances to the influence of Zoroastrianism on Judaism.
References:
References:
- كتاب مقدس، چ پنجم، ايلام.
- ابا ابان، 1979، قوم من، تاريخ بني اسرائيل، تهران، كتابفروشي يهودا بروخيم و پسران.
- ابن كمونه، سعدبن منصور، 1383، تنقيح الابحاث للملل الثلاث، تهران، انجمن آثار و مفاخرفرهنگي.
- اپستاين، ايزويدور، 1385، يهوديت بررسي تاريخي، ترجمه بهزاد سالكي، تهران، مؤسسة پژوهشي حكمت و فلسفه ايران.
- افتخارزاده، محمودرضا، 1377، ايران، آيين و فرهنگ، تهران، رسالت قلم.
- افندي ابكاريوس، يوحنا، 1385، «قطف الزهور في تاريخ الدهور»، ترجمه ملك الشعراءبهار، ضميمه آيينه ميراث، ش10، ص5-80.
- اوشيدري، جهانگير، 1371، دانشنامه مزديسنا: واژه نامه توضيحي آئين زرتشت، تهران، مركز.
- آژير، اسدالله، 1392، منجيباوري در كيش زرتشتي و اديان ابراهيمي، قم، دانشگاه اديان و مذاهب.
- آشتياني، سيدجلال الدين، 1371، زرتشت(مزديسنا و حكومت)، چ ششم، بي جا، شركت سهامي انتشار.
- ـــــ ، 1368، تحقيقي در دين يهود، چ دوم، تهران، نگارش.
- آقالرپور، گادي(بهرام)، 2005، سير تحولات اجتماعي و مذهبي ملت يهود از پيدايش تا دوران جديد؛ با تأييد ربانيم محترم و رهبران مذهبي و بر اساس آثار مذهبي و تاريخي يهود، بيجا، بينا.
- آموزگار، ژاله و احمد تفضلي، 1382، اسطوره زندگي زردشت، چپنجم، تهران، چشمه.
- بلاغي، محمدجواد، 1431ق، الهدي الي دين المصطفي، ط.الثانية، قم، المركز العالي للعلوم و الثقافه الاسلامية.
- بهار، مهرداد، 1384، اديان آسيايي، چ پنجم، تهران، چشمه.
- بيات، عزيزالله، 1369، كليات تاريخ و تمدن ايران، چسوم، تهران، دانشگاه شهيد بهشتي.
- پيرنيا، حسن و عباس اقبال، 1370، تاريخ ايران از آغازتا انقراض قاجاريه، چششم، تهران، كتابخانه خيام.
- توفيقي، حسين، 1389، آشنايي با اديان بزرگ، چسيزدهم، تهران و قم، سمت و طه.
- جمعي از نويسندگان، 1388، گونهشناسي انديشه منجي موعود در اديان، قم، دانشگاه اديان و مذاهب.
- چايدستر، ديويد، 1380، شور جاودانگي، ترجمه غلامحسين توكلي، قم، مركز مطالعات و تحقيقات اديان و مذاهب.
- حسيني قلعهبهمن، سيداكبر، 1389، «زردشتي گري؛ توحيدي يا ثنوي؟»، معرفت اديان، ش3، ص23ـ46.
- حسيني(آصف)، سيدحسن، 1378، «موعود در آيين زرتشت»، هفت آسمان، ش3و4، ص107ـ122.
- حكمت، علياصغر، 1345، تاريخ اديان، تهران، سينا.
- دوستخواه، جليل، 1374، اوستا: گزارش و پژوهش، چدوم، تهران، مرواريد.
- ـــــ ، 1366، اوستا: نامه مينوي آيين زرتشت، از گزارش داوود ابراهيمپور، چششم، تهران، مرواريد.
- دوشن گيمن، ژاك، 1378، اورمزد و اهريمن: ماجراي دوگانه باوري در عهد باستان، ترجمه عباس باقري، تهران، روز فرزان.
- ـــــ ، 1363، زرتشت و جهان غرب، ترجمه مسعود رجبنيا، چدوم، تهران، مرواريد.
- ـــــ ، 1375، دين ايران باستان، ترجمه رويا منجم، تهران، فكر روز.
- دهخدا، علياكبر، 1339، لغت نامه، زير نظر محمد معين، تهران، سيروس.
- رسولزاده، عباس، 1389، «آخرالزمان و حيات اخروي در يهوديت و مسيحيت»، معرفت اديان، ش2، ص67ـ96.
- رضايي، عبدالعظيم، بيتا، تاريخ اديان جهان، تهران، علمي و فرهنگي.
- رضي، هاشم، 1352، راهنماي دين زرتشتي، چ دوم، بيجا، فروهر.
- ـــــ ، 1371، تاريخ مطالعات دينهاي ايراني، چ دوم، تهران، بهجت.
- ـــــ ، 1344، اديان بزرگ جهان، بي جا، آسيا.
- زرينكوب، عبدالحسين، 1375، روزگاران ايران گذشته باستاني ايران، چ دوم، تهران، سخن.
- ستگاست، مري، 1390، آنگاه كه زرتشت سخن گفت: اصلاح فرهنگ و دين در دوران نوسنگي، ترجمه شهربانو صارمي، تهران، ققنوس.
- شاپورشهبازي، عليرضا و سيدسعيدرضا منتظري، 1391، «روايت سنتي از تاريخ زرتشت»، هفت آسمان، ش53، ص 79ـ100.
- شاله، فليسين، 1355، تاريخ مختصر اديان بزرگ، ترجمه منوچهر خدايار محبّي، چ دوم، تهران، كتابخانه طهوري.
- شولتز، ساموئل، بيتا، عهد عتيق سخن ميگويد، ترجمه مهرداد فاتحي، شوراي كليساي جماعت رباني، آموزشگاه كتاب مقدس.
- صالحيمقدم، محمد اسماعيل، 1389، اديان درگذر زمان از آغاز تاكنون، قم، انديشه و فرهنگ جاويدان.
- الصمادي، اسماعيل ناصر، 2005، التأريخ التاريخي ما بين السبي البابلي اسرائيل الصهيونية، دمشق، دارعلاءالدين.
- طاهريآكردي، محمدحسين، 1390، يهوديت، قم، جامعة المصطفي العالمية.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1417ق، الميزان في تفسيرالقرآن، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات.
- عبدالملك، بطرس، 1995، قاموس الكتاب المقدس، ط.العاشرۀ، القاهره، دارالثقافة.
- عطايي، اميد، 1384، پيامبرآريايي: ريشههاي ايراني در كيشهاي جهاني، چ دوم، تهران، عطائي.
- عفيفي، رحيم، 1374، اساطير و فرهنگ ايراني در نوشتههاي پهلوي، تهران، توس.
- فرجالله، عبدالباري ابوعطاءالله، 1412ق، اليوم الاخر بين اليهودية و المسيحية و الاسلام، ط.الثانية، بيروت، دارالوفاء.
- فرويد، زيگموند، 2537شاهنشاهي، آينده يك پندار، ترجمه هاشم رضي، چ دوم، بيتا، آسيا.
- فولتس، ريچارد، 1385، دينهاي جاده ابريشم: تجارت بري و داد و ستد فرهنگي از آغاز تا قرن پانزدهم، ترجمه ع.پاشايي، تهران، فراروان.
- قرني گلپايگاني، حسين، 1371، موازنه بين اديان چهارگانه توحيدي(اسلام، يهود، مسيح، زرتشت)، چ سوم، قم، دارالكتاب(جزايري).
- كاي، بار؛و پيتر، آسموسن چس، و بويس، مري، 1384، ديانت زرتشتي، ترجمه فريدون وهمن، تهران، جامي.
- كريستن سن، آرتور، 1382، مزداپرستي در ايران قديم: تحقيقات در باب كيش زرتشتي در ايران باستاني، ترجمه ذبيحالله صفا، چپنجم، تهران، هيرمند.
- كلاپرمن، ژيلبرت و ليبي، 1349، تاريخ قوم يهود، ازبناي بيت هميقداش دوم تا پايان دوران گئونيم، ترجمه مسعود همتي، تهران، انجمن فرهنگي اوتصرهتورا گنج دانش ايران.
- ـــــ ، 1347، تاريخ قوم يهود: از ابتداي آفرينش تا بناي معبد دوم، ترجمه مسعود همتي، تهران، انجمن فرهنگي اوتصرهتورا گنج دانش ايران.
- كلباسي اشتري، حسين، 1384، مدخلي بر تبارشناسي كتاب مقدس، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
- كهن، آبراهام، 1382، گنجينهاي ازتلمود، ترجمه اميرفريدون گرگاني، تهران، اساطير.
- گروه نويسندگان، 1389، دانشنامه فشرده اديان زنده، زير نظر رابرت چارلز زينر، ترجمه نزهت صفاي اصفهاني، تهران، نشر مركز.
- گيرشمن، رمان، 1372، ايران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معين، چ نهم، بيتا، علمي و فرهنگي.
- گئر، جوزف، 1387، سرگذشت دينهاي بزرگ جهان، ترجمة ايرج پزشك نيا، تهران، جامي.
- لوي، حبيب، 1965م، تاريخ يهود ايران، تهران، كتابفروشي يهودا بروخيم.
- ماري پت فيشر، 1389، دايرةالمعارف اديان زنده جهان، ترجمه مرضيه سليماني، تهران، علم.
- مجتبايي، فتحالله، 1369، «آخرالزمان در دين يهود»، در: دائرةالمعارف بزرگ اسلامي، زير نظر سيدكاظم موسوي بجنوردي، چ دوم، تهران.
- المسيري، عبدالوهاب، 1383، دايرةالمعارف يهود، يهوديت و صهيونيسم، ترجمة مؤسسة مطالعات و پژوهشهاي تاريخ خاورميانه، تهران، دبيرخانه كنفرانس بينالمللي حمايت از انتفاضه فلسطين.
- مشكور، محمدجواد، 1377، خلاصه اديان در تاريخ دينهاي بزرگ، چ ششم، تهران، شرق.
- معرفت، محمدهادي، 1416ق، التمهيد في علوم القرآن، ط.الثانية، قم، موسسة النشر الاسلامي التابعة لجماعة المدرسين.
- ملتون، جي گوردن و مارتين بائومن، 1393، اديان در آئينه آمار(بررسي تحولات پيروان اديان از سال 1970تا چشم انداز 2050)، ترجمه محمد آقاجاني، قم، اديان.
- موحديان عطار، علي و محمدعلي رستميان، 1386، درسنامه اديان شرقي، قم، كتاب طه.
- موسوي خوئي، سيد ابوالقاسم، 1394ق، البيان في تفسيرالقرآن، ط.الثالثة، قم، المطبعة العلمية.
- مينوا، جورج، 1379، تاريخ جهنم، ترجمه حسينعلي عربي، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- ناس، جان باير، 1390، تاريخ جامع اديان، ترجمة علياصغر حكمت، تهران، علمي و فرهنگي.
- ويل دوانت، 1370، تاريخ تمدن، ترجمه احمد آرام و ديگران، چ سوم، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي.
- مك نيل، ويليام هاردي، 1388، بيداري غرب، ترجمة مسعود رجبنيا، تهران، علمي وفرهنگي.
- هوار، كلمان، 1363، ايران و تمدن ايراني، ترجمه حسن انوشه، تهران، اميركبير.
- هينلز، جان، 1371، شناخت اساطير ايران، ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلي، چ دوم، تهران، چشمه.
- يامااوچي، ادوين ام، 1390، ايران و اديان باستاني، ترجمة منوچهر پزشك، تهران، ققنوس.
- Ben Sasson, Haim Hillel, 1996, "History" in Encyclopedia Judaica, Jerusalem: keterpress Enterprises.
- Bowker,john,1997, World Religions, American ed-New york:dk pub.
- Boyce, Mary & Frantz Grenet ,1991, History of Zoroastrianism, With A Contribution, leiden:E.J.Brill.
- Boyce, Mary, 1985, Zoroastrianism(Their Religion Beliefs and Practices), London, Routledge & Kegan Paul.
- Boyce, Mary, 1992, Zoroastrianis its Antiquity and contant Vigour, London, Professor Emertia of Iranian Studies University of London.
- Eliade, Mircea, 2005, The Myth of the Eternal Return Cosmos And History, trans.Willard R.Trask, New York, Princeton University Press.
- Folts, Richard.C, 2004, Spirituality in the Land of the Noble: How Iran Shaped the Worlds Religions, Oxford: Oneworld.
- Greenstone, Julius H, 1973, The Messiah Idea in Jewish History, Westport, conn.:Greenwood Press.
- Kriwaczek, Paul, 2004, in search of Zarathustra, New York: A Division of Random House, Inc.
- Nigosian, S.A, 1993, The Zoroastrian Faith:Tradition and Modern research, Montreal; Buffalo: McGill-Queen's University.
- Peters ,F.E, , 1990, Judaism, Christianity, and Islam: the Classical Texts and Their interpretation, New Jersey: Princeton University Press.
- Setzer, Claudia, 2004, resurrection of the Body in Early Judaism and Early Christianity, Boston: Brill Academic Publishers.
- Zaehner, R.C, 1961, The Dawn and Twilight of Zoroastrianism, London: Weidenenfeld and Nicolson.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
حاجتی شورکی، سیدمحمد، طاهری آکردی، محمدحسین.(1393) واکاوی تأثیرپذیری یهودیت از دین زرتشت. فصلنامه معرفت ادیان، 6(1)، 85-104
سیدمحمد حاجتی شورکی؛ محمدحسین طاهری آکردی."واکاوی تأثیرپذیری یهودیت از دین زرتشت". فصلنامه معرفت ادیان، 6، 1، 1393، 85-104
حاجتی شورکی، سیدمحمد، طاهری آکردی، محمدحسین.(1393) 'واکاوی تأثیرپذیری یهودیت از دین زرتشت'، فصلنامه معرفت ادیان، 6(1), pp. 85-104
