معرفت ادیان

بررسی مفاهیم بنیادین در متون مقدّس همواره از مهم‌ترین پژوهش‌ها در مطالعات تطبیقی ادیان بوده است. سه مفهوم «کاهن»، «داور» و «پادشاه» در قرآن و عهدین وجود دارند که واکاوی مفهومی آن‌ها و ارتباطشان با مفهوم «نبی» تصویر ما را از نبوّت‌شناسی دو متن شکل می دهد. بنابراین مسئله اصلی این پژوهش عبارت است از اینکه این مفاهیم در قرآن و عهدین چه معنا و کارکردی دارند، تفاوت میان معنا و کارکردهای آن‌ها در دو کتاب چیست و نسبت این مفاهیم با مفهوم «نبی» چگونه در این دو کتاب ترسیم شده است. برای رسیدن به این مقصود از روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات تطبیقی درون متنی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در عهد عتیق، کاهنان نقش واسطه مقدّس را داشته و داوران و پادشاهان در امور اجتماعی فعال بوده‌اند، در حالی‌که مرجعیت دینی در اختیار پیامبران بوده است. در عهد جدید، این مفاهیم به سطحی معنوی منتقل و در شخص عیسی به‌عنوان «کاهن»، «داور» و «پادشاه آسمانی» متجلّی شده‌اند. در قرآن، واژه «کاهن» به معنای غیب‌گوی مرتبط با جنّیان به‌شدت نکوهش می‌شود، درحالی‌که مفاهیم «داور» و «پادشاه» واجد بار ارزشی ثابت نیستند و در ارتباط با پیامبران و نیزدر نسبت با مخالفان آنان به کار رفته‌اند.