هستیشناسی مسئلة شر در هندو و اسلام و مواجهة آنان با استلزامات جهانشناختی مسئلة شر
نوع مقاله:
پژوهشی
نویسندگان:
امیر سام دلیری / دانش پژوه کارشناسی ارشد رشته دین شناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
✍️ سیداکبر حسینی قلعه بهمن
/ دانشیار گروه ادیان، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) / ghalebahman@iki.ac.ir
/ دانشیار گروه ادیان، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) / ghalebahman@iki.ac.irچکیده:
مواجههی ادیان و آیین های مختلف دنیا با مسئلهی شر، ازجمله موضوعات قابل تحلیل و بررسی در مباحث الهیاتی و کلامی است. در این میان، تحلیل معنا شناختی مفهوم شر و تحلیل هستی شناختی شرور از یک سو و بررسی استلزامات جهان شناختی، الهیاتی، انسان شناختی و اخلاقی پذیرش وجود شرور در عالم از سوی دیگر، قابل توجه است. این مقاله با نگاه تطبیقی، نخست به تحلیل هستی شناختی شر در اسلام و هندو پرداخته، سپس استلزامات جهان شناختی پذیرش وجود شرور در این دو دین و آیین را بررسی کرده است. «شر» در هندوئیسم، مفهومی معادل رنج دارد و در اسلام از سنخ معقولات ثانیهی فلسفی است که از مشاهدهی رابطهی منفی یک پدیده و وجود با کمال وجود و پدیدهی دیگر انتزاع می شود. براین اساس، اسلام و هندوئیسم وجود شرور عالم را مسلّم می انگارند. در باب استلزامات جهان شناختی نیز هر دو در نهایت، نگاهی خوش بینانه به عالمِ واجد شرور دارند.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
The Ontology of the Problem of Evil in Hinduism and Islam and their Attitude towards the Cosmological Implications of the Problem of Evil
Abstract:
The attitude of different religions and creeds towards the issue of evil is a topic that can be analyzed and studied in theological discussions. The semantic analysis of the concept of evil and the ontological analysis of evil-doer on the one hand, and the study of the cosmological, theological, anthropological, and moral implications of accepting the existence of evil in the universe on the other, are significant subjects. Using the comparative method, this article first deals with the ontological analysis of evil in Islam and Hinduism and then examines the cosmological implications of accepting the existence of evil in these two religions. In Hinduism, "Evil" is equivalent to suffering, and in Islam it is a type of secondary philosophical intelligible that is abstracted from the observation of the negative relationship of one phenomenon and existence with the perfect existence and another phenomenon. Accordingly, Islam and Hinduism affirm the existence of evil in the universe. In terms of cosmological implications, they both have an optimistic view of evil ultimately.
References:
References:
- نهجالبلاغه، 1379، ترجمه و تصحيح فيضالاسلام اصفهانى، چ پنجم، تهران، مؤسسه چاپ و نشر فيضالاسلام.
- اباذري، يوسف و ديگران، 1373، اديان جهان باستان، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي.
- اپانیشدها (سر اکبر)، 1356، ترجمه محمد داراشکوه، باهتمام سیدمحمدرضا جلالی نائینی، چ دوم، تهران.
- احمدي، جعفر، 1390، «آيين هندو؛ گوناگوني طرحها در فرايند آفرينش و انحلال جهان»، معرفت اديان، ش9، ص93-112.
- اميني، حسن، 1390، خير و شر در مکتب ابن عربي، قم، مرکز پژوهشي دائرةالمعارف علوم عقلي اسلامي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- بيناس، جان، 1382، تاريخ جامع اديان، ترجمه علياصغر حکمت، چ سيزدهم، تهران، علمي و فرهنگي.
- پلانتيگا، آلوين، 1376، فلسفه دين (خدا، اختيار و شر)، ترجمه سعيديمهر، قم، طه.
- توانايي، محمدحسن و الهه سليمزاده، 1389، «بررسي تأثير مثبت انديشه از ديدگاه قرآن و حديث»، پژوهشنامة علوم و معارف قرآن کريم، سال دوم، ش۷، ص7-21.
- چاترجي، چاندرا و دريندراموهان داتا، 1384، معرفي مکتبهاي فلسفي هند، ترجمه فرناز ناظرزاده کرماني، چ دوم، قم، مرکز مطالعات و تحقيقات اديان و مذاهب.
- حسيني قلعهبهمن، سيداکبر، 1396، الهيات تطبيقي: حقيقت غائي در اديان، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- خسروپناه، عبدالحسين، 1390، کلام نوين اسلامي تعليم و تربيت اسلامي، قم، انتشارات تعليم و تربيت اسلامي.
- خوارزمي، ابومؤيد موفق، ۱۳۶۷ق، مقتل الحسين، نجف، مطبعة الزهراء.
- رباني گلپايگاني، علي، 1393، کلام تطبيقي، چ سوم، قم، جامعة المصطفي.
- سلطانيرناني، محمد، 1385، بررسي مسئلة شر و پاسخهاي آن، قم، دانشگاه قم.
- شاتوک، سيبِل، 1381، دين هندو، ترجمه حسن افشار، تهران، مرکز.
- شايگان، داريوش، 1362، اديان و مکتبهاي فلسفي هند، تهران، اميرکبير.
- شيرازي، صدرالدين، 1383، اسفار اربعه، تحقيق حسن حسنزاده آملي، تهران، فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- شيرواني، علي و همکاران، 1395، مباحثي در کلام جديد، چ دوم، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- طالبي، محمدجواد، 1389، مباني شر از ديدگاه حکمت متعاليه، قم، کمالالملک.
- قدردان قراملکي، محمدحسن، 1377، خدا و مسئلة شر، قم، دفتر تبليغات اسلامي قم.
- قرايي، فياض، 1385، کتاب اديان هند، مشهد، دانشگاه فردوسي مشهد.
- مصباح يزدي، محمدتقي، 1390، آموزش فلسفه، تهران، نگارش.
- مطهري، مرتضي، 1384الف، آشنايي با قرآن، چ نوزدهم، قم، صدرا.
- ـــــ ، 1384ب، مجموعه آثار، چ دوازدهم، قم، صدرا.
- ـــــ ، 1389، عدل الهي، قم، آلطه.
- موحديان عطار، علي و محمدعلي رستميان، 1393، درسنامه اديان شرقي، چ دوم، تهران، شريعت.
- نيازي، احمدعلي، 1390، «نگاهي تطبيقي به آموزه تناسخ در اديان هندي و رجعت»، معرفت کلامي، ش7، ص75-76.
- A. L. Basham, 1998, “Hinduism”, in: The Concise Encyclopedia of Living Faiths, Ed. By: R. C. Zaehner.
- John Bowker, 1975, Problems of Suffering in Religions of the World, UK, Cambridge University Press.
- Kedar Nath Tiwari, 1983, Comparatve Religion, Motilal Banarsidass, Delhi, India.
- Meister, Chad V., 2010, the Oxford Handbook of Religious Diversity, UK, Oxford University Press.
- Othmar Gächter, 1998, "Evil and Suffering in Hinduism", Anthropos, Bd. 93, H. 4./6, p.393–403.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
سام دلیری، امیر، حسینی قلعه بهمن، سیداکبر. (1400) هستیشناسی مسئلة شر در هندو و اسلام و مواجهة آنان با استلزامات جهانشناختی مسئلة شر. فصلنامه معرفت ادیان، 13(1)، 33-48
امیر سام دلیری؛ سیداکبر حسینی قلعه بهمن."هستیشناسی مسئلة شر در هندو و اسلام و مواجهة آنان با استلزامات جهانشناختی مسئلة شر". فصلنامه معرفت ادیان، 13، 1، 1400، 33-48
سام دلیری، امیر، حسینی قلعه بهمن، سیداکبر.(1400) 'هستیشناسی مسئلة شر در هندو و اسلام و مواجهة آنان با استلزامات جهانشناختی مسئلة شر'، فصلنامه معرفت ادیان، 13(1), pp. 33-48
