معناشناسی واژه «سکینه» در قرآن و متون مقدس یهودی
نوع مقاله:
پژوهشی
نویسندگان:
نرجس توکلی محمدی / دانش آموختۀ دكتري علوم قرآن و حديث دانشگاه تهران
چکیده:
واژه قرآنی «سکینه» تنها شش بار در سه سورهی قرآن به کار رفته است. مفسران مسلمان و مترجمان قرآن، این واژه را غالباً به معنای «آرامش و طمأنینه»، مطابق با ریشهی لغوی آن «سکن» دانسته اند. لغویان عرب نیز همین معنا را برای واژه بیان کرده اند. گاه با استناد به روایات، برابرنهاده هایی دیگری نیز به کار برده اند. در این میان، شمار اندکی از محققان از معنای معهود فراتر رفته و معادل های دیگری برگزیده اند. با این حال، آرای مختلف و عدم وجود شاهدی بر گزینش یکی بر دیگری، فهم مفهوم صحیح این واژه قرآنی را دشوار ساخته است. این مقاله، با روش تاریخی ـ تطبیقی، به بررسی دقیق این واژه در منابع مرتبط، مفهوم صحیح و برابر نهادهی مناسب آن می پردازد. بررسی های صورت گرفته نشان می دهد که واژه «سکینه»، خاستگاه و سیاقی مشترک با کاربردهای آن در متون مقدس یهودی دارد. هرچند نمی توان این واژه را به قطع، وام واژه ای سریانی یا عبری دانست، اما اشتراکات فراوان معنایی و کاربردی این دو واژه در قرآن، روایات و متون مقدس یهودی، بیانگر بار معنایی خاصِّ دینی آن است. براین اساس، «سکینه» عبارت است از «حضور و تجلی شکوهمند الهی» که در شرایطی خاص شامل حال مؤمنان می گردد.
Article data in English (انگلیسی)
Title:
A Semantic Study of the Word “Sakina” in the Holy Quran and Sacred Jewish Texts
Abstract:
Abstract
The Qur'anic word "Sakina" is used only six times in three chapters of the Qur'an. According to Muslim commentators and translators of the Quran, the word "Sakina" is often translated as "calmness and tranquility" and is formed from the root "Sakan". Arab lexicographers have sometimes stated the same meaning for this term, and some other times, they have chosen other equivalents based on related narrations. However, there are a few translators who have suggested different meanings. Therefore, the existence of differing views and lack of a criterion for preferring one equivalent to the others, has made it difficult to gain a correct understand of this Qur’anic term. Using a historical-comparative method, the present paper conducts a careful study on this term in related sources, its true meaning and equivalent. The study shows that the word "Sakina" has a common origin and meaning with its uses in sacred Jewish texts. Although we cannot definitely consider this term as being borrowed from Syriac or Hebrew languages, abundant semantic and applied similarities of these two words in the Qur'an, and Jewish narrations and sacred texts indicate its specific religious meaning. Therefore, "Sakina" is the "divine glorious presence and manifestation" which believers experience in certain circumstances.
References:
References:
- عهد عتيق، مشخصات: https://www.bible.com/bible/904.
- آيتى، عبد المحمد، 1374، ترجمه قرآن، تهران، سروش.
- ابنعاشور محمدبن طاهر، بیتا، التحرير و التنوير، بیجا، بینا.
- ابن عطيه اندلسى، عبدالحقبن غالب، 1422ق، المحرر الوجيز فى تفسير الكتاب العزيز، بيروت، دارالكتب العلمية.
- ابن فارس، أبو الحسين أحمد، 1399ق، معجم مقاييس اللغة، محقق، عبدالسلام محمد هارون، بیروت، دارالفکر.
- ابن منظور، محمدبن مكرم، 1414ق، لسان العرب، بيروت، دار صادر .
- ابوالفتوح رازى، حسينبن على، 1408ق، روض الجنان و روح الجنان فى تفسيرالقرآن، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى.
- ازهری، محمدبن أحمد، 2001، تهذيب اللغة، تحقیق محمد عوض مرعب، بیروت، دار إحياء التراث العربي.
- اسفراينى، ابوالمظفر شاهفوربن طاهر، 1375، تاج التراجم فى تفسير القرآن للاعاجم، تهران، علمى و فرهنگى.
- انصارى، خوشابر مسعود، 1377، ترجمه قرآن، تهران، نشر و پژوهش فرزان روز.
- بحرانى، سيد هاشم، 1416ق، البرهان فى تفسير القرآن، تهران، بنياد بعثت.
- جفری، آرتور، بی تا، واژههای دخیل در قرآن مجید، ترجمة فریدون بدرهای، تهران، توس.
- راغب اصفهانى، حسينبن محمد، 1412ق، المفردات في غريب القرآن، بیروت، دارالعلم.
- زمخشرى محمود، 1407ق، الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل، بيروت، دار الكتاب العربي.
- سور آبادى، ابوبكر عتيقبن محمد، 1380، تفسير سور آبادى، تهران، فرهنگ نشر نو.
- سيوطى، جلال الدين، 1404ق، الدر المنثور فى تفسير المأثور، قم، كتابخانه آيتالله مرعشى نجفى.
- طباطبايى، سيدمحمدحسين، 1417ق، الميزان فى تفسير القرآن، قم، جامعة مدرسين.
- طبرسى، فضلبن حسن، 1372ش، مجمع البيان فى تفسير القرآن، تهران، ناصر خسرو.
- طبری، 1356، ترجمه تفسیر طبری، گروه مترجمان، تهران، توس.
- فخررازى، محمدبن عمر، 1420ق، مفاتيح الغيب، بيروت، دار احياء التراث العربى.
- فراهيدي، خليلبن احمد، 1410ق، كتاب العين، قم، هجرت.
- فولادوند، مهدی، 1415، ترجمه قرآن، تهران، دارالقرآن الکریم.
- فيض كاشانى، ملا محسن، 1415 ق، الصافى، تهران، صدر.
- فيومي، أحمدبن محمد، بیتا، المصباح المنير في غريب الشرح الكبير، بیروت، المکتبۀ العلمیۀ.
- قرشى؛ سيد على اكبر، 1371، قاموس قرآن، تهران، دار الكتب الإسلامية.
- مصطفوى، حسن، 1360، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر كتاب.
- مكارم، شيرازى ناصر، 1373، ترجمه قرآن، قم، دار القرآن الكريم.
- مكارم، شيرازى ناصر، 1374، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية.
- ميبدى، رشيدالدين احمدبن ابى سعد، 1371، كشف الأسرار و عدة الأبرار، تهران، امير کبیر.
- نسفى، ابوحفص نجمالدين محمد، 1367، تفسير نسفى، تهران، سروش.
- الهى قمشهاى، مهدى، 1380، ترجمه قرآن، قم، فاطمة الزهراء.
- Arberry, A.j, 1996, The Koran Interpreted: A Translation, New York.
- Bell, R, 1960, The Qur'ān, Translated with a Critical Rearrangement of the Surahs, Pennsylvania.
- Blachère, R, 1966, Le Coran, traduit de l’arabe, Paris, G. P. Maisonneuve & LaRose.
- Chouraqui, A, 1990, Le Coran, l’Appel, Paris, Robert Laffont.
- EJ: Encyclopaedia Judaica, 2007, Fred Skolnik, editor-in-chief; Michael Berenbaum, executive editor, (2nd ed), USA, Macmillan Reference, v. 18, “Shekinah”, pp. 440-444.
- Ellis, Nicholas, 2015, . The Hermeneutics of Divine Testing: Cosmic Trials and Biblical, Tübingen, Mohr Siebeck .
- Fahd, T, 1995, “Sakina” in The Encyclopaedia of Islam(2nd ed), vol.8, Leiden, Brill Academic Publisher, pp.888-889.
- Gesenius, H. W. F , 1979, Gesenius' Hebrew and Chaldee Lexicon to the Old Testament Scriptures: Numerically Coded to Strong's Exhaustive Concordance, with an English Index of More Than 12,000 Entries, Samuel Prideaux Tregelles(tr.), Baker Book House.
- Jastrow, Marcus , 1903, A Dictionary of the Targumim, the Talmud Babli and Yerushalmi, and the Midrashic Literature, Germany, Leipzig.
- Klein, Ernest, 1987, A Comprehensive Etymological Dictionary Of The Hebrew Language for readers of English, Baruch Sarel(ed.), 740 pages, Jerusalem- Tel Aviv, Carta.
- Lane, E.W, 1863, Arabic- English Lexicon, London.
- Nave, Orville James, 1905, Nave's Topical Bible: a Digest of the Holy Scriptures, the University of Virginia, International Bible agency. 1615 pages.
- Omar, Abdul Mannān, 2005, The Dictionary of the Holy Qur’ān (Arabic Words - English Meanings, with Notes), Hockessin, Delaware, USA, Noor Foundation-International Inc.
- Patai, Raphael, 1990, The Hebrew Goddess, Michigan, Wayne State University Press.
- Payne Smith, Robert, 19003, A Compendious Syriac Dictionary, Oxford, Clarendon.
- Wilson, W., 1850, The Bible Student´s Guide, London, Wertheim and Macintosh.
- Zammit, Martin R, 2002, A comparative lexical study of Quranic Arabic, Leiden, Brill, 2002.
شیوه ارجاع به این مقاله:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
مکوند، محمود، توکلی محمدی، نرجس. (1397) معناشناسی واژه «سکینه» در قرآن و متون مقدس یهودی. فصلنامه معرفت ادیان، 9(2)، 7-26
محمود مکوند؛ نرجس توکلی محمدی."معناشناسی واژه «سکینه» در قرآن و متون مقدس یهودی". فصلنامه معرفت ادیان، 9، 2، 1397، 7-26
مکوند، محمود، توکلی محمدی، نرجس.(1397) 'معناشناسی واژه «سکینه» در قرآن و متون مقدس یهودی'، فصلنامه معرفت ادیان، 9(2), pp. 7-26
