معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), Volume 17, Issue 3, No 67, Year 2026, Pages 57-80

    A Behavioral Reading of the Verse of "the Wish for Death" (Q 62:6) Concerning the Jews within the Theoretical Framework of Olson's Collective Action Theory*

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Nematollah Firoozi / Assistant Professor, Department of Theology and Islamic Studies, Imam Reza International University, Mashhad, Iran / firoozi@imamreza.ac.ir
    Houra Badri / MA Student in Theology and Islamic Studies, Imam Reza International University, Mashhad, Iran / hoora.badri@imamreza.ac.ir
    doi 10.22034/marefateadyan.2026.5003358✓
    Abstract: 
    This study analyzes the concept of "the wish for death" (tamannā al-mawt) in verse 6 of Sūrat al-Jumuʿa and elucidates the reasons for the Jews' refusal to accept this Qur'anic challenge. The aim is to re-read the verse within an interdisciplinary framework utilizing Olson's theory of "collective action." The central problem is why the Jews defied this demand despite their claim to "exclusive guardianship" (wilāya). The research employs an analytical-comparative approach with a combined method (exegetical, historical, and theory-driven). The findings indicate that "the wish for death" can be formulated along four axes: 1. An instrument for measuring attachment to the world and purity of intention; 2. A divine test for evaluating true faith and its connection to righteous action; 3. A critical approach in confronting claims of superiority and exclusivism; 4. A manifestation of mubāhala for exposing unfounded claims. In Olson's theory, the Jews' refusal to wish for death is an instance of "free-riding" and "individual rational calculation" vis-à-vis collective costs; the Qur'an, by raising the cost of the claim to guardianship to the level of life itself, reveals the hidden logic of their collective behavior. "The wish for death," beyond theological challenges, serves as an analytical tool for examining the behavior of religious groups—a novel and interdisciplinary reading of the Qur'an in conjunction with modern social science theories.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :خوانش رفتاری آیة «تمنای موت» یهود در چارچوب نظریة اقدام جمعی اولسون
    Abstract: 
    این پژوهش به تحلیل مفهوم «تمنّای موت» در آیة ۶ سورة جمعه و تبیین علل امتناع یهود از پذیرش این چالش قرآنی می‌پردازد. هدف، بازخوانی آیه در چهارچوبی میان‌رشته‌ای با بهره‌گیری از نظریة «اقدام جمعی» اولسون است. مسئلة اصلی، چرایی سرپیچی یهودیان از این خواست با وجود ادعای «ولایت انحصاری» است. پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ تطبیقی با روش ترکیبی (تفسیری، تاریخی و نظریه‌محور) انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند «تمنای موت» در چهار محور قابل صورت‌بندی است: ۱. ابزاری برای سنجش وابستگی به دنیا و خلوص نیت؛ ۲. آزمونی الهی برای ارزیابی ایمان واقعی و پیوند آن با عمل صالح؛ ۳. رویکردی انتقادی در مواجهه با ادعاهای برتری‌جویانه و انحصارطلبی؛ ۴. تجلی مباهله برای افشای ادعاهای فاقد پشتوانه. در نظریة اولسون، امتناع یهود از تمنای مرگ، مصداق «سواری مجانی» و «محاسبة عقلانی فردی» در برابر هزینه‌های جمعی است؛ قرآن با افزایش هزینة ادعای ولایت تا حد جان، منطق پنهان رفتار جمعی آنان را آشکار می‌کند. «تمنای موت»، فراتر از چالش‌‌های کلامی، به‌مثابة ابزاری تحلیلی برای بررسی رفتار گروه‌های دینی، خوانشی نوین و میان‌رشته‌ای از قرآن در پیوند با نظریه‌های مدرن علوم اجتماعی است.
    References: 
    • قرآن کریم.
    • نهج البلاغه.
    • ابن‌سیده، علی‌بن‌اسماعیل (۱۴۲۱ق). المحکم والمحیط الاعظم. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • ابن‌منظور، محمد‌بن‌مکرم (بی‌تا). لسان العرب. بیروت: دار الفکر. 
    • امین، نصرت‌بیگم (بی‌تا). مخزن العرفان. تهران: نهضت زنان مسلمان. 
    • بیضاوی، عبدالله‌بن‌عمر (۱۴۱۸ق). انوار التنزیل واسرار التأویل. بیروت: دار احیاء التراث العربی. 
    • ثعلبی، احمد‌بن‌محمد (۱۴۲۲ق). الکشف والبیان. بیروت: دار احیاء التراث العربی. 
    • حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (۱۴۰۱). تفسیر سورة جمعه. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی. 
    • حکمت، مهری؛ کهساری، رضا و طاهری آکردی، محمدحسین (۱۴۰۲). ریشه‌ها و عوامل انحطاط اخلاقی یهود از منظر قرآن کریم. معرفت ادیان، ۱۴(۳)، ۳۹ـ۵۸. 
    • حویزی، عبدعلی‌بن‌جمعه (1373). تفسیر نور الثقلین. قم: اسماعیلیان. 
    • راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (۱۳۷۴). ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن با تفسیر لغوی و ادبی قرآن. تهران: مرتضوی. 
    • راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (۱۴۱۲ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دار الشامیه. 
    • زحیلی، وهبه (۱۴۱۸ق). التفسیر المنیر فی العقیدة والشریعة والمنهج. بیروت: دار الفکر المعاصر. 
    • سید قطب (۱۴۰۸ق). فی ضلال القرآن. بیروت: دار الشروق. 
    • سیوطی، عبدالرحمن‌بن‌ابی‌بکر (۱۴۰۴ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور. قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی. 
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (۱۳۷۸). تفسیر المیزان. ترجمة سیدمحمدباقر موسوی همدانی. قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، دفتر انتشارات اسلامی. 
    • طبرسی، فضل‌بن‌حسن (۱۳۷۷). جوامع الجامع. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی. 
    • طبرسی، فضل‌بن‌حسن (بی‌تا). ترجمة تفسیر مجمع البیان. تهران: فراهانی. 
    • طبری، محمد‌بن‌جریر‌بن‌یزید (۱۴2۲ق). تفسیر طبری. بیروت: دار المعرفه. 
    • طریحی، فخرالدین‌بن‌محمد (۱۳۷۵). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی. 
    • طنطاوی، محمد سید (۱۹۹۷م). التفسیر الوسیط للقرآن الکریم. قاهره: نهضة مصر. 
    • طوسی، محمد‌بن‌حسن (۱۴۱۳ق). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی. 
    • عبده، محمد (۱۴۲۷ق). الاعمال الکامله. مصر: دار الشروق. 
    • فخاری، علیرضا و ابراهیمی، لیلا (۱۳۹۴). نقد و بررسی ادعای برتری یهود بر سایر ملل از منظر قرآن کریم. آموزه‌های قرآنی، 12(۲۱)، ۷۹ـ۹۸. 
    • فراتی، معصومه و لطفی، محمدمهدی (۱۳۹۷). تحلیل قرآن‌شناختی خودبرتربینی یهود. مفتاح (مطالعات تفسیری و معناشناختی قرآنی)، 2(4)، ۱۰۱ـ۱۱۹. 
    • فقیهی، فضل‌الرحمن (۲۰۱۹م). برتری‌جویی قومی؛ در آیینۀ تاریخ و قرآن کریم. سایت المفلحون. (۱۵ نوامبر). قابل دسترس در: https://almoflihun.com/bartare-qawme/amp/?utm_source=chatgpt.com. تاریخ دسترسی: آذرماه 1404. 
    • فیض کاشانی، محمد‌بن‌شاه‌مرتضی (۱۳۷۳). تفسیر الصافی. تهران: مکتبة الصدر. 
    • قاسمی، جمال‌الدین (۱۴۱۸ق). محاسن التأویل. بیروت: دار الکتب العلمیه. 
    • قاسمی، سلمان (۱۳۸۹). ردپای سامری: انحرافات اجتماعی در شخصیت قومی یهود. اصفهان: کیاراد. 
    • قرائتی، محسن (۱۳۸۸). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن. 
    • قرشی، علی‌اکبر (۱۳۷۱). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب اسلامیه. 
    • قرشی، علی‌اکبر (۱۳۷۷). تفسیر احسن الحدیث. تهران: بنیاد بعثت. 
    • قرطبی، محمد‌بن‌احمد (۱۳۶۴). الجامع لاحکام القرآن. تهران: ناصرخسرو. 
    • کتاب مقدس (عهد عتیق) (۲۰۱۹م). کتاب دانیال نبی. ترجمة قدیم فارسی. تهران: انتشارات ایلام. 
    • کلینی، محمد‌بن‌یعقوب (۱۴۰۷ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیه. 
    • مدرسی، محمدتقی (۱۳۷۷). تفسیر هدایت. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی. 
    • مراغی، احمد مصطفی (بی‌تا). تفسیر المراغی. بیروت: دار الفکر. 
    • مطهری، مرتضی (۱۴۴۵ق). فلسفة اخلاق. تهران: صدرا. 
    • معرفت، محمدهادی (۱۳۸۸). التمهید فی علوم القرآن. قم: مؤسسة فرهنگی انتشاراتی التمهید. 
    • مغنیه، محمدجواد (۱۴۲۴ق). التفسیر الکاشف. تهران: دار الکتاب الاسلامی. 
    • مفید، محمد‌بن‌محمد (۱۴۱۳ق). الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد. قم: مؤسسة آل البیت(ع). 
    • مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیه. 
    • مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۹۰). پیام امام امیرالمؤمنین(ع). قم: مدرسة الامام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع). 
    • نیک‌دل، محمدجواد (1397). اخلاق یهودی: قوم‌محور یا بشریت‌محور؟. معرفت ادیان، 9(2)، 57ـ72. 
    References: 
    • Buchanan, James M. & Tullock, Gordon (1962). The Calculus of Consent: Logical Foundations of Constitutional Democracy. Indianapolis: Liberty fund. 
    • Buchanan, James M. (1975). The Limits of Liberty: Between Anarchy and Leviathan. Chicago: University of Chicago Press. 
    • Chaney, E. (2016). Religion and the rise and fall of Islamic science [Working paper]. Department of Economics. Cambridge MA: Harvard University. 
    • Coleman, James S. (1990). Foundations of Social Theory. Cambridge: Harvard University Press. 
    • Iannaccone, L. R. (1992). Sacrifice and stigma: Reducing free-riding in cults, communes, and other collectives. Journal of Political Economy, 100(2), 271-291. 
    • North, Douglass C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge. UK: Cambridge University Press.
    • Olson, Mancur (1965). The logic of collective action: Public goods and the theory of groups. Cambridge. Massachusetts: Harvard University Press. 
    • References
    • The Holy Qur’an.
    • Nahj al-Balāgha.
    • Ibn Sidah, Ali ibn Ismail (2000 CE). Al-Muḥkam wa al-Muḥīṭ al-Aʿẓam. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya.
    • Ibn Manzur, Muhammad ibn Mukarram (n.d.). Lisān al-ʿArab. Beirut: Dar al-Fikr.
    • Amin, Nusrat Begum (n.d.). Makhzan al-ʿIrfān. Tehran: Nahżat-e Zanān-e Mosalmān.
    • Baydawi, Abdullah ibn Umar (1997 CE). Anwār al-Tanzīl wa Asrār al-Taʾwīl. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
    • Tha’labi, Ahmad ibn Muhammad (2001 CE). Al-Kashf wa al-Bayān. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
    • Hosseini Khamenei, Seyyed Ali (2022). Tafsīr-e Sūrat-e Jumuʿa. Tehran: Entesharat-e Enqelab-e Eslami.
    • Hekmat, Mehri; Kahsari, Reza; and Taheri Akordi, Mohammad Hossein (2023). “The Roots and Factors of the Moral Degeneration of the Jews from the Perspective of the Holy Qur’an.” Ma’rifat-e Adyan, 14(3), 39–58.
    • Huwayzi, Abd Ali ibn Jum’a (1994). Tafsīr Nūr al-Thaqalayn. Qom: Ismailian.
    • Raghib Isfahani, Hussein ibn Muhammad (1995). Tarjomeh va Taḥqīq-e Mofradāt-e Alfāẓ-e Qurʾān. Tehran: Mortazavi.
    • Raghib Isfahani, Hussein ibn Muhammad (1991 CE). Mufradāt Alfāẓ al-Qurʾān. Beirut: Dar al-Shamiyya.
    • Zuhayli, Wahba (1997 CE). Al-Tafsīr al-Munīr fī al-ʿAqīda wa al-Sharīʿa wa al-Manhaj. Beirut: Dar al-Fikr al-Mu’asir.
    • Sayyid Qutb (1987 CE). Fī Ẓilāl al-Qurʾān. Beirut: Dar al-Shuruq.
    • Suyuti, Abd al-Rahman ibn Abi Bakr (1983 CE). Al-Durr al-Manthūr fī al-Tafsīr bi-al-Maʾthūr. Qom: Maktabat Ayatollah al-Uzma al-Mar’ashi al-Najafi.
    • Tabatabai, Seyyed Mohammad Hossein (1999). Tafsīr al-Mīzān. Trans. Seyyed Mohammad Baqer Mousavi Hamadani. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom, Islamic Publications Office.
    • Tabarsi, Fazl ibn Hasan (1998). Jawāmiʿ al-Jāmiʿ. Mashhad: Islamic Research Foundation.
    • Tabarsi, Fazl ibn Hasan (n.d.). Tarjomeh-ye Tafsīr-e Majmaʿ al-Bayān. Tehran: Farahani.
    • Tabari, Muhammad ibn Jarir ibn Yazid (2001 CE). Tafsīr al-Ṭabarī. Beirut: Dar al-Ma’rifa.
    • Tarihi, Fakhr al-Din ibn Muhammad (1996). Majmaʿ al-Baḥrayn. Tehran: Mortazavi.
    • Tantawi, Muhammad Sayyid (1997 CE). Al-Tafsīr al-Wasīṭ lil-Qurʾān al-Karīm. Cairo: Nahdat Misr.
    • Tusi, Muhammad ibn Hasan (1992 CE). Al-Tibyān fī Tafsīr al-Qurʾān. Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
    • Abduh, Muhammad (2006 CE). Al-Aʿmāl al-Kāmila. Egypt: Dar al-Shuruq.
    • Fakhari, Alireza, and Ebrahimi, Leila (2015). “A Critique and Examination of the Claim of Jewish Superiority over Other Nations from the Perspective of the Holy Qur’an.” Āmūzeh-hā-ye Qurʾānī, 12(21), 79–98.
    • Farati, Masoumeh, and Lotfi, Mohammad Mahdi (2018). “A Qur’anic Analysis of Jewish Self-Superiority.” Miftāḥ (Qur’anic Exegetical and Semantic Studies), 2(4), 101–119.
    • Faqihi, Fazl al-Rahman (2019 CE). “Ethnic Supremacism in the Mirror of History and the Holy Qur’an.” Al-Muflihun Website. (November 15). Available at: https://almoflihun.com/bartare-qawme/amp/. Accessed: December 2025.
    • Feyz Kashani, Muhammad ibn Shah Murtada (1994). Tafsīr al-Ṣāfī. Tehran: Maktabat al-Sadr.
    • Qasimi, Jamal al-Din (1997 CE). Maḥāsin al-Taʾwīl. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya.
    • Qasimi, Salman (2010). Radd-e Pāy-e Sāmerī: Enḥerāfāt-e Ejtemāʿī dar Shakhṣiyyat-e Qowmī-ye Yahūd. Isfahan: Kiarad.
    • Qara’ati, Mohsen (2009). Tafsīr-e Nūr. Tehran: Cultural Center for Lessons from the Qur’an.
    • Qurashi, Ali Akbar (1992). Qāmūs-e Qurʾān. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya.
    • Qurashi, Ali Akbar (1998). Tafsīr Aḥsan al-Ḥadīth. Tehran: Bi’that Foundation.
    • Qurtubi, Muhammad ibn Ahmad (1985). Al-Jāmiʿ li-Aḥkām al-Qurʾān. Tehran: Naser Khosrow.
    • The Bible (Old Testament) (2019 CE). The Book of Daniel the Prophet. Old Persian Translation. Tehran: Ilam Publications.
    • Kulini, Muhammad ibn Yaqub (1987 CE). Al-Kāfī. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya.
    • Modarresi, Mohammad Taqi (1998). Tafsīr-e Hedāyat. Mashhad: Islamic Research Foundation.
    • Maraghi, Ahmad Mustafa (n.d.). Tafsīr al-Marāghī. Beirut: Dar al-Fikr.
    • Motahhari, Morteza (2023 CE). Falsafeh-ye Akhlāq. Tehran: Sadra.
    • Ma’rifat, Mohammad Hadi (2009). Al-Tamhīd fī ʿUlūm al-Qurʾān. Qom: Al-Tamhid Cultural and Publishing Institute.
    • Mughniyeh, Muhammad Jawad (2003 CE). Al-Tafsīr al-Kāshif. Tehran: Dar al-Kitab al-Islami.
    • Mufid, Muhammad ibn Muhammad (1992 CE). Al-Irshād fī Maʿrifat Ḥujaj Allāh ʿalā al-ʿIbād. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt.
    • Makarem Shirazi, Naser (1995). Tafsīr-e Nemūneh. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyya.
    • Makarem Shirazi, Naser (2011). Payām-e Imam Amīr al-Muʾminīn. Qom: Madrasat al-Imam Ali ibn Abi Talib.
    • Nikdel, Mohammad Jawad (2018). “Jewish Ethics: Ethnocentric or Humanity-Centered?” Ma’rifat-e Adyan, 9(2), 57–72.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Firoozi, Nematollah, Badri, Houra. (2026) A Behavioral Reading of the Verse of "the Wish for Death" (Q 62:6) Concerning the Jews within the Theoretical Framework of Olson's Collective Action Theory*. معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17(3), 57-80 https://doi.org/10.22034/marefateadyan.2026.5003358.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Nematollah Firoozi; Houra Badri."A Behavioral Reading of the Verse of "the Wish for Death" (Q 62:6) Concerning the Jews within the Theoretical Framework of Olson's Collective Action Theory*". معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17, 3, 2026, 57-80

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Firoozi, N, Badri, H.(2026) 'A Behavioral Reading of the Verse of "the Wish for Death" (Q 62:6) Concerning the Jews within the Theoretical Framework of Olson's Collective Action Theory*', معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17(3), pp. 57-80

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Firoozi, N, Badri, H. A Behavioral Reading of the Verse of "the Wish for Death" (Q 62:6) Concerning the Jews within the Theoretical Framework of Olson's Collective Action Theory*. معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 2026; 17(3): 57-80