TY  - JOUR
    ID  - 5003358
    TI  - خوانش رفتاری آیه «تمنای موت» یهود در چارچوب نظریه اقدام جمعی اولسون
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 16
    LA  - fa
    SN  - 2008-8116
        AU  - Firoozi, Nematollah
      AD  - 
          AU  - Badri, Houra
      AD  - 
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 17
    IS  - 3
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - تمنای موت
KW  - آیه ۶ جمعه
KW  - نظریه اقدام جمعی
KW  - اولسون
KW  - سواری مجانی
KW  - کالای عمومی
KW  - تفاسیر فریقین
    DO  - 10.22034/marefateadyan.2026.5003358
    AB  - این پژوهش مفهوم «تمنّای موت» در آیه ۶ سوره جمعه را بررسی و علت امتناع یهود از پذیرش این چالش قرآنی را تبیین می‌کند. پرسش اصلی آن است که چرا یهودیان مدینه، با وجود ادعای «ولایت انحصاری» و نزدیکی به خداوند، از تمنای مرگ خودداری کردند و این رفتار چه منطقی در سطح فردی و جمعی دارد. هدف پژوهش، بازخوانی میان‌رشته‌ای آیه و توضیح منطق نهفته این رفتار با بهره‌گیری از نظریه «اقدام جمعی» مانکور اولسون و با رویکرد تحلیلی–تطبیقی و روش ترکیبی (تفسیری، تاریخی و نظریه‌محور) است. داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای، تفاسیر فریقین و منابع لغوی گردآوری و در چارچوب نظریه اقدام جمعی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد «تمنای موت» در چهار الگوی تفسیری قابل تحلیل است: ۱. سنجش وابستگی به دنیا و خلوص نیت؛ ۲. آزمونی الهی برای سنجش ایمان واقعی؛ ۳. نقد ادعاهای برتری‌جویانه؛ ۴. نوعی مباهله برای آشکارسازی ادعاهای فاقد پشتوانه. براساس نظریه، امتناع یهود نمونه‌ای از «معضل سواری مجانی» و «محاسبه عقلانی فردی» در برابر هزینه‌های سنگین عمل جمعی است؛ زیرا قرآن با افزایش هزینه ادعای «ولایت انحصاری» تا حد جان، منطق پنهان رفتار جمعی آنان را آشکار می‌سازد.
نتیجه آن‌که «تمنای موت» ابزاری برای فهم رفتار گروه‌های دینی در پیوند با نظریه‌های اجتماعی است.
    UR  - https://marefateadyan.nashriyat.ir/node/5003358
    L1  -     ER  -