Ma`rifat-e Adyan, Volume 15, Issue 4, No 60, Year 2026, Pages 121-137

    An Analysis and Criticism of Theories of Knowledge in Sankhya’s Philosophical School

    Writers:
    ✍️ Saeed Geravand / Associate Professor of Religions and Mysticism at Shahid Madani University of Azerbayejan / geravand_s@yahoo.com
    Mazaher ahmadtobi / Associate Professor of Religions and Mysticism at Shahid Madani University of Azerbayejan / mahmadtobi@yahoo.com
    Deniz Rownaq / MA. of Religions and Mysticism, Shahid Madani University, Azerbaijan / rownaghd.79@yahoo.com
    121-137 2026/09/06 2026/09/06 2026/09/06
    doi 10.22034/marefateadyan.2024.2021804✓
    Abstract: 
    The Sankhya philosophical school, as one of the oldest philosophical systems of India, is one of the schools that has presented a systematic explanation of the theories of knowledge. According to the philosophy of Sankhya, pramana is the valid knowledge, which is defined as: definite knowledge about an object through the modification of Buddhi which reflects the consciousness of the Purusha. According to the philosophy of Sankhya, there are two types of knowledge: 1. True knowledge; 2. False knowledge. According to Sankhya's system of thought, one approach to the theories of knowledge is the theory of reflective knowledge, which has two different interpretations given by the thinkers of Sankhya's school, that is, Vachaspati Mishra and Vijnana Bhikshu. Another theory is the theory of virtue knowledge. The theory of virtue knowledge, in Sankeh's philosophy, refers to a set of epistemological theories that focus on the owner of the belief instead of the belief itself. This research shows that Sankhya's philosophy has presented important theories about knowledge and has epistemological validity of its kind. The main initiative of the philosophy of Sankhya is the theory of knowledge of virtue, which is actually a fundamental turn from focusing on the analysis of the nature of knowledge to the analysis of the owner of knowledge.
    Keywords: 
    knowledge
    Theories of knowledge
    reflective knowledge
    virtue knowledge
    Sankhya
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نقد و بررسی نظریه‌های معرفت در مکتب فلسفی سانکهیه
    Abstract: 
    مکتب فلسفی سانکهیه به عنوان یکی از قدیمی‌ترین نظام‌های فلسفی هند از مکاتبی است که تقریری نظام‌مند از نظریه‌های معرفت به‌دست داده است. در فلسفه سانکهیه معرفت یا پرامه همان دانش معتبر است که عبارت است از: شناخت قطعی درباره یک شیء از راه تصرف بودهی که آگاهی پوروشه در آن انعکاس می‌یابد. در فلسفه سانکهیه معرفت بر دو نوع است: 1. معرفت درست؛ 2. معرفت نادرست. در تفکر سانکهیه در بحث از نظریه‌های معرفت، یکی از رویکرد‌های موجود، نظریة معرفت انعکاسی است که از سوی متفکران مکتب سانکهیه، یعنی واچسپتی میشره و ویجنانه بهیکشو به دو صورت تفسیر شده است. نظریة دیگر، نظریة معرفت فضیلت است. در فلسفه سانکهیه، نظریة معرفت فضیلت به مجموعه‌ای از نظریه‌های معرفت‌شناختی اطلاق می‌شود که به‌جای توجه به باور، به صاحب باور نظر دارد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که فلسفه سانکهیه در باب معرفت، نظریه‌های مهمی عرضه کرده است و در نوع خود از اعتبار معرفت‌شناختی برخوردار است. ابتکار اصلی فلسفه سانکهیه، طرح نظریة معرفت فضیلت است که درواقع، چرخشی بنیادین از تمرکز به تحلیل ماهیت معرفت به‌سوی صاحب معرفت است.
    Keywords: 
    معرفت
    نظرية معرفت
    معرفت انعکاسي
    معرفت فضيلت
    سانکهيه
    References: 
    • چاترجی، ساتیش چاندرا (1384). معرفی مکتب‌های فلسفی هند. ترجمة فرناز ناظرزاده کرمانی. قم: انتشارات ادیان و مذاهب.
    • الیوت، دویچ (1391). بود و نمود، معرفی مکتب ادویته ودانته: عرفان وحدت وجودی هندویی. ترجمة محبوبه هادی‌نا. قم: نشر ادیان.
    • سرّ اکبر، اوپانیشاد (1356). ترجمة محمد داراشکوه. با مقدمه و حواشی و تعلیقات دکتر تاراچند و سیدمحمدرضا نائینی جلالی. تهران: کتابخانة طهوری. 
    • شایگان، داریوش (1389). ادیان و مکتب‌های فلسفی هند. تهران: انتشارات امیرکبیر.
    • راداکریشنان، سروپالی (1382). تاریخ فلسفة شرق و غرب. ترجمة خسرو جهانداری. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
    • گیتا (بهگود گیتا) سرود خدایان. (1385) ترجمۀ محمدعلی موحد. تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی تهران.
    References: 
    • Chatterjee, Satish Chandra. (2005). Introduction to Indian Philosophical Schools. Translated by Farnaz Nazrzadeh Kermani. Qom: Religions and Sects Publishing.
    • Deutsch, Eliot. (2012). Being and Appearance: A Presentation of the Advaita Vedanta School: Hindu Mystical Monism. Translated by Mahboubeh Hadina. Qom: Religions Publishing.
    • The Secret of Akbar, Upanishad. (1977). Translated by Mohammad Dara Shikoh. With an introduction, notes, and comments by Dr. Tarachand and Seyyed Mohammad Reza Naeini Jalali. Tehran: Tahouri Library.
    • Shayegan, Dariush. (2010). Religions and Philosophical Schools of India. Tehran: Amir Kabir Publishing.
    • Radhakrishnan, Sarvepalli. (2003). History of Eastern and Western Philosophy. Translated by Khosrow Jahandari. Tehran: Scientific and Cultural Publishing.
    • The Gita (Bhagavad Gita), Hymn of the Gods. (2006). Translated by Mohammad Ali Mohaqeq. Tehran: Khwarazmi Publishing Corporation, Tehran
    • Anirudda, s. (1982). Commentary of the Samkhya Sutra. Translated by r. Garbe. Calcuuta: Motillal Publication
    • Bahagavad Gita, 1977, tr.S.Radha Krishna, Delhi: Motillal Publication.
    • Dasgupta, S, (1973). A History of Indian Philosophy.Cambridge/Delhi: Motillal Banarsidass Publishing. 
    • Deussen, P. (1906). The philosophy of the Sankhya Darsana. Translated by Geden, Cambridge/Delhi: Edinburgh publishing. 
    • Flood, Gavin (2005). Companion to Hinduism. Cambridge: Blakwell publishing.
    • Garbe, R. (1980). Vedanta. In: Encyclopedia of Religion & Ethics. By James Hastings (Ed). New York: Macmillan Publishing. 
    • Dancy, M. (2007). Theory of knowledge in Sankhya DarsanaDelhi, Delhi: Motillal Publication. 
    • Karimov, A. R. (2014). Virtue Epistemology. Delhi: Motillal Publication. 
    • The Sankhya karika (1955). An Exposition of The System of kapila. Translated by John Davies, USA publishing, Calcutta.
    • The Sankhya Sutra (1955). An Exposition of The System of kapila. Translated by John Davies Vikas Publishing House. PVT LTD. Delhi, Calcutta.
    • The Tattva Kaumadi (1934). Vacaspati Misra s Commentary on Samkhya Karika. Translated by Dutta Sharma, Vikas Publishing House, Poona.
    • Radhakrishnan, S. (1930). Indian philosophy, Vol. 1&2. NewDelhi: Oxford University Press.
    • Nhay, s, (1999). Wisdom of Hinduism. Vikas Publishing House: PVT LTD. Delhi- 11002.
    • Rosen, Steven J. (2006), Essential Hinduism. USA Publishers: Greenwood.
    • Sankara carya (1980). The commentary of Brihad Araniaka Upanisads. Translated by Agrawala and Krishna Warrie. A. J. Chennai: Vasanta Press. 
    • Sankara carya (1983). The commentary of Chandogya Upanisads. Translated by Agrawala and Krishna Warrier. A. J. Chennai: Vasanta Press. 
    • Singh, N. (1999). Dharmdeo, A Study of Hinduism. Vikas Publishing House: PVT LTD, Delhi- 110020.
    • Sivananda, Sri Swami (1957). Prama andYoga. India: The Divine Life Society.
    • Torwesten, Hans (1994), Vedanta Heart of Hinduism. New York, New Delhi: Motillal Publication.
    • Vijnana bahiksho, sankiya karika bhashiya (1955) An Exposition of The System of kapila. Trans by John Davies. Calcutta, Motillal Publication.
    • Zimmer, Heinrich Banarsidass (1990). Philosophies of India, Delhi: Motillal Publication.
    • 411 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Geravand , Saeed, ahmadtobi, Mazaher, Rownaq , Deniz . (2026) An Analysis and Criticism of Theories of Knowledge in Sankhya’s Philosophical School. Ma`rifat-e Adyan, 15(4), 121-137 https://doi.org/10.22034/marefateadyan.2024.2021804.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Saeed Geravand ; Mazaher ahmadtobi; Deniz Rownaq ."An Analysis and Criticism of Theories of Knowledge in Sankhya’s Philosophical School". Ma`rifat-e Adyan, 15, 4, 2026, 121-137

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Geravand , S, ahmadtobi, M, Rownaq , D.(2026) 'An Analysis and Criticism of Theories of Knowledge in Sankhya’s Philosophical School', Ma`rifat-e Adyan, 15(4), pp. 121-137

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Geravand , S, ahmadtobi, M, Rownaq , D. An Analysis and Criticism of Theories of Knowledge in Sankhya’s Philosophical School. Ma`rifat-e Adyan, 2026; 15(4): 121-137