معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), Volume 17, Issue 3, No 67, Year 2026, Pages 129-153

    A Critique and Examination of the Anthropology of Modern Science in Light of Its Consequences and Implications*.

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Sayed Ali Hassani Amoli / Associate Professor, Department of Religions and Mysticism, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran / sa.hasani@iki.ac.ir
    129-153 2025/09/28 2025/12/28 2026/06/08
    doi 10.22034/marefateadyan.2025.5002738✓
    Abstract: 
    One of the principal elements of modern Western civilization that has encompassed both the world and humanity is modern Western science. Modern science, including the human sciences, possesses its own specific epistemological, ontological, anthropological, and axiological foundations and is rooted in them. The acceptance of these sciences necessitates submission to these foundations and presuppositions. This study, employing a descriptive-analytical method, seeks first to identify the anthropological foundations of modern science and subsequently to critique them in light of an exposition of their consequences and implications. Based on the findings, the anthropological foundations of modern science—which include naturalism, the negation of ultimate purposes and ends, anthropocentrism, individualism, mechanomorphism, and the reification of the human being—entail consequences such as alienation, spiritual crisis, nihilism, lifestyle transformation, the destabilization of the family institution, and the projection of a dangerous future.
    Keywords: 
    Anthropology of Modern Science
    Foundations and Presuppositions
    Results and Consequences
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نقد و بررسی انسان‌شناسی علم مدرن در سایه پیامدها و نتایج آن
    Abstract: 
    یکی از عناصر اصلی تمدن جدید غربی که عالم و آدم را فراگرفته، علم مدرن غربی است. علم مدرن که از جملة آن علوم انسانی است، دارای بنیان‌های معرفت‌شناختی، هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و ارزش‌شناختی خاص خود است و در آنها ریشه دارد. لازمة پذیرش این علوم، تن دادن به این مبانی و پیش‌فرض‌هاست. این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی درصدد است تا در مرحلة نخست به شناسایی مبانی انسان‌شناختی علم مدرن و در مرحلة بعد به نقد آن در سایة بیان پیامدها و نتایج آن بپردازد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، مبانی انسان‌شناختی علم مدرن که شامل طبیعت‌گرایی، نفی اهداف و غایت عالی، انسان‌محوری، فردمحوری، ماشین‌انگاری و شیء‌وارگی انسان است، پیامدهایی چون ازخودبیگانگی، بحران معنوی، پوچ‌گرایی، تغییر سبک زندگی، تزلزل نهاد خانواده و ترسیم آینده‌ای خطرناک به‌همراه دارد.
    Keywords: 
    انسان‌شناسی علم مدرن
    مبانی و پیش‌فرض‌ها
    نتایج و پیامدها
    References: 
    • نهج‌البلاغه. ترجمة دشتی. 
    • آرتور، ادوین (1369). مبادی مابعدالطبیعی علوم نوین. ترجمة عبدالکریم سروش. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی و مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی. 
    • استیس، والتر ترنس (1390). دین و نگرش نوین. ترجمة احمد‌‌رضا جلیلی. تهران: حکمت. 
    • استیونس، لسلی (1368). هفت نظریه دربارة طبیعت انسان. ترجمة بهرام محسن‌پور. تهران: رشد. 
    • امّی، زهرا و طائی، خسرو (1392). شناخت تکنولوژی و چگونگی مواجهه با تهدیدات آن. دوفصلنامة توسعة تکنولوژی صنعتی، (22)، 57ـ66. 
    • بودریار، ژان (1390). جامعة مصرفی: اسطوره‏ها و ساختارها. ترجمة پیروز ایزدی. تهران: نشر ثالث.
    • پاپنهام، فریتس (1387). ازخودبیگانگی انسان مدرن. ترجمة مجید ملایی. تهران: آگه. 
    • پترسون، مایکل و دیگران (1379). عقل و اعتقاد دینی. ترجمة احمد نراقی و ابراهیم سلطانی. تهران: طرح نو. 
    • پستمن، نیل (1381). تکنوپولی تسلیم فرهنگ به تکنولوژی. ترجمة صادق طباطبایی. تهران: اطلاعات. 
    • تریک، راجر (1389). دیدگاه‌‌هایی دربارة سرشت آدمی. ترجمة جمعی از مترجمان. تهران:. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. 
    • تورن، الن (1380). نقد مدرنیته. ترجمة مرتضی مردیها. تهران: گام نو. 
    • جاویدی، طاهر و عالی، مرضیه (1389). مبانی انسان‌شناسی پست‌مدرنیسم و دلالت‌های تربیتی آن. فصلنامة کلام و آینة معرفت، (23)، 165ـ184. 
    • چالمرز، آلن ف (1374). چیستی علم؛ درآمدی بر مکاتب علم‌‌شناسی فلسفی. ترجمة سعید زیباکلام. تهران: علمی و فرهنگی. 
    • حسنی آملی، سیدعلی (1393). تأثیر اومانیسم بر بزرگان نهضت پروتستان و پیشگامان الهیات. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • حسنی آملی، سیدعلی (1402). نقد نگاه هستی‌شناختی علم مدرن از منظر علامه مصباح یزدی. معرفت فلسفی، 20(79)، 41ـ62. 
    • حسنی، سیدحمیدرضا و موسوی، هادی (1392). تبیین و تحلیل مبانی انسان‌شناختی آگوست کنت در پارادایم اثباتی. روش‌‌شناسی علوم انسانی، (74ـ75)، 29ـ68. 
    • دکارت، رنه (1364). اصول فلسفه. ترجمة منوچهر صانعی. تهران: آگاه. 
    • دورانت، ویل (1375). تاریخ فلسفه. ترجمة عباس زریاب. تهران: نشر کتاب جیبی. 
    • دیرکس، هانس (1380). انسان‌شناسی فلسفی. ترجمة محمدرضا بهشتی. تهران: هرمس. 
    • راسل، برتراند (1373). تاریخ فلسفة غرب. ترجمة نجف دریابندری. تهران: کتاب پرواز. 
    • سارتر، ژان پل (1348). اگزیستانسیالیزم. ترجمة جواهرچی. تهران: مؤسسة مطبوعاتی فرخی. 
    • سروش، عبدالکریم (1370). تفرج صنع؛ گفتارهایی در اخلاق و صنعت و علم انسانی. تهران: سروش. 
    • شلدریک، روپرت (1401). ده باور بی‌‌اساس علم مدرن. ترجمة علیرضا شفیعی‌نسب. تهران: ترجمان علوم انسانی. 
    • شوماخر، ‌ای اف (1378). کوچک زیباست؛ اقتصاد با ابعاد انسانی. ترجمة علی رامین. تهران: سروش. 
    • شه‌‌گلی، احمد (1395). تحلیل مبانی فلسفی تکنولوژی و رابطة آن با انسان (با تأکید بر فلسفة اسلامی). رسالة دکتری فلسفه و کلام اسلامی. قم: دانشگاه قم. 
    • غفوری، علی (بی‌تا). یادداشت‌هایی دربارة نیهلیسم. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی. 
    • فروم، اریک (1374). انقلاب امید. ترجمة مجید روشنگر. تهران: فیروز. 
    • کاسیرر، ارنست (1372). فلسفة روشن‌اندیشی. ترجمة نجف دریابندی. تهران: خوارزمی. 
    • کانت، ایمانوئل (1376). در پاسخ به پرسش روشنگری چیست. در: روشنگری چیست (نظریه‌ها و تعریف‌ها). گردآورنده: ارهارد بار. ترجمة سیروس آرین‌‌پور. تهران: آگه. 
    • کهون، لارنس (1381). از مدرنیسم تا پست‌مدرنیسم. ویراستار فارسی: عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی. 
    • گروهی از نویسندگان (1381). جامعة سنتی، جامعة مدرن (مدرنیته، مفاهیم انتقادی). ترجمة منصور انصاری. تهران: نقش جهان. 
    • گیلسپی، مایکل آلن (1398). ریشه‌‌های الهیاتی مدرنیته. ترجمة زانیار ابراهیمی. تهران: پگاه روزگار نو. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1388). مشکات؛ نظریة حقوقی اسلام. تحقیق و نگارش: محمدمهدی نادری قمی و محمدمهدی کریمی‌نیا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مطهری، مرتضی (1378). فلسفة اخلاق. تهران: صدرا. 
    • مطهری، مرتضی (1388). مجموعه آثار. تهران: صدرا. 
    • نصری، عبدالله (1386). فلسفة خلقت انسان. تهران: کانون اندیشة جوان. 
    • نیچه، فردریک (1376). ارادة معطوف به قدرت. ترجمة محمدباقر هوشیار. تهران: فرزان روز. 
    • نیچه، فردریک (1377). تبارشناسی اخلاق. ترجمة داریوش آشوری. تهران: آگه. 
    • نیچه، فردریک (1378). خواست و ارادة معطوف به قدرت. ترجمة رؤیا منجم. تهران: نشر مس. 
    • نیچه، فردریک (1381). چنین گفت زرتشت. ترجمة داریوش آشوری. تهران: آگه. 
    • وتشتاین، آرنولد (1373). الهیات در عصر فرهنگ تکنولوژیک؛ مروری بر آرای پل تیلش. در: فرهنگ و تکنولوژی (مجموعه مقالات)، ارغنون، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات. 
    • هابز، توماس (1380). لویاتان. ترجمة حسین بشیریه. تهران: نشر نی. 
    References: 
    • Dawes, Gergory W. (2009). Theism and Explanation. New york & London: Routledge. 
    • Hichcock, James (1982), What is Secular Humanism? Michigan: Servant Book. 
    • Josh, McDowell & Don Stewart (1982). Handbook of Today: Understanding Secular Religion. Published by here›s Life Publishers. INC, San Bernadino, California.
    • Oxford Advanced Learners Dictionary (2002). New York: Oxford University Press. 
    • References
    • Nahj al-Balāgha. Trans. Dashti.
    • Arthur, Edwin (1990). Metaphysical Foundations of Modern Science. Trans. Abdolkarim Soroush. Tehran: Scientific and Cultural Publications and Institute for Cultural Studies and Research.
    • Stace, Walter Terence (2011). Religion and the Modern Mind. Trans. Ahmad Reza Jalili. Tehran: Hekmat.
    • Stevenson, Leslie (1989). Seven Theories of Human Nature. Trans. Bahram Mohsenpour. Tehran: Roshd.
    • Ommi, Zahra, and Ta’i, Khosrow (2013). “Understanding Technology and How to Confront Its Threats.” Dofaslnāmeh-ye Toseʿeh-ye Teknolozhī-ye Sanʿatī, (22), 57–66.
    • Baudrillard, Jean (2011). The Consumer Society: Myths and Structures. Trans. Pirouz Izadi. Tehran: Nashr-e Sales.
    • Pappenheim, Fritz (2008). The Alienation of Modern Man. Trans. Majid Mollaei. Tehran: Agah.
    • Peterson, Michael, et al. (2000). Reason and Religious Belief. Trans. Ahmad Naraghi and Ebrahim Soltani. Tehran: Tarh-e No.
    • Postman, Neil (2002). Technopoly: The Surrender of Culture to Technology. Trans. Sadeq Tabatabai. Tehran: Ettela’at.
    • Trigg, Roger (2010). Perspectives on Human Nature. Trans. A Group of Translators. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies.
    • Touraine, Alain (2001). Critique of Modernity. Trans. Morteza Mardiha. Tehran: Gam-e No.
    • Javidi, Taher, and Aali, Marzieh (2010). “Anthropological Foundations of Postmodernism and Its Educational Implications.” Faslnāmeh-ye Kalām va Āyīneh-ye Ma’rifat, (23), 165–184.
    • Chalmers, Alan F. (1995). What Is This Thing Called Science? An Introduction to the Schools of Philosophical Epistemology. Trans. Saeed Zibakalam. Tehran: Scientific and Cultural.
    • Hasani Amoli, Seyyed Ali (2014). Taʾthīr-e Umanism bar Bozorgān-e Nahżat-e Protestān va Pīshgāmān-e Ilāhiyyāt. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Hasani Amoli, Seyyed Ali (2023). “A Critique of the Ontological Perspective of Modern Science from the Perspective of Allameh Mesbah Yazdi.” Ma’rifat-e Falsafī, 20(79), 41–62.
    • Hasani, Seyyed Hamidreza, and Mousavi, Hadi (2013). “An Explanation and Analysis of the Anthropological Foundations of Auguste Comte in the Positivist Paradigm.” Ravesh-shenāsī-ye ʿUlūm-e Insānī, (74–75), 29–68.
    • Descartes, René (1985). Principles of Philosophy. Trans. Manouchehr Sanei. Tehran: Agah.
    • Durant, Will (1996). The History of Philosophy. Trans. Abbas Zaryab. Tehran: Nashr-e Ketab-e Jibi.
    • Dierkes, Hans (2001). Philosophical Anthropology. Trans. Mohammad Reza Beheshti. Tehran: Hermes.
    • Russell, Bertrand (1994). A History of Western Philosophy. Trans. Najaf Daryabandari. Tehran: Ketab-e Parvaz.
    • Sartre, Jean-Paul (1969). Existentialism. Trans. Javaherchi. Tehran: Mo’asseseh-ye Matbu’ati-ye Farrokhi.
    • Soroush, Abdolkarim (1991). Tafarroj-e Sanʿ: Goftārhā-ī dar Akhlāq va Sanʿat va ʿElm-e Insānī. Tehran: Soroush.
    • Sheldrake, Rupert (2022). Ten Unfounded Beliefs of Modern Science. Trans. Alireza Shafiei-Nasab. Tehran: Tarjoman-e Olum-e Ensani.
    • Schumacher, E. F. (1999). Small Is Beautiful: Economics as If People Mattered. Trans. Ali Ramin. Tehran: Soroush.
    • Shahgoli, Ahmad (2016). Taḥlīl-e Mabānī-ye Falsafī-ye Teknolozhī va Rābeṭe-ye Ān bā Insān. PhD Dissertation in Philosophy and Islamic Theology. Qom: University of Qom.
    • Ghafouri, Ali (n.d.). Yāddāshthā-ī darbāreh-ye Nihilism. Tehran: Daftar-e Nashr-e Farhang-e Islāmī.
    • Fromm, Erich (1995). The Revolution of Hope. Trans. Majid Roshangar. Tehran: Firouz.
    • Cassirer, Ernst (1993). The Philosophy of the Enlightenment. Trans. Najaf Daryabandari. Tehran: Kharazmi.
    • Kant, Immanuel (1997). “In Answer to the Question: What Is Enlightenment?” In: What Is Enlightenment? (Theories and Definitions). Ed. Ehrhard Bahr. Trans. Sirus Aryanpour. Tehran: Agah.
    • Cahoone, Lawrence (2002). From Modernism to Postmodernism. Persian Ed. Abdolkarim Rashidian. Tehran: Nashr-e Ney.
    • A Group of Authors (2002). Traditional Society, Modern Society (Modernity, Critical Concepts). Trans. Mansour Ansari. Tehran: Naghsh-e Jahan.
    • Gillespie, Michael Allen (2019). The Theological Origins of Modernity. Trans. Zaniar Ebrahimi. Tehran: Pegah-e Rouzgar-e No.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2009). Meshkat: Naẓariyyeh-ye Ḥoqūqī-ye Islām. Res. and Writ. Mohammad Mahdi Naderi Qomi and Mohammad Mahdi Karimi-Nia. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Motahhari, Morteza (1999). Falsafeh-ye Akhlāq. Tehran: Sadra.
    • Motahhari, Morteza (2009). Majmūʿeh-ye Āthār. Tehran: Sadra.
    • Nasri, Abdullah (2007). Falsafeh-ye Khelqat-e Insān. Tehran: Kanoon-e Andisheh-ye Javan.
    • Nietzsche, Friedrich (1997). The Will to Power. Trans. Mohammad Baqer Houshyar. Tehran: Farzan Rouz.
    • Nietzsche, Friedrich (1998). On the Genealogy of Morality. Trans. Dariush Ashouri. Tehran: Agah.
    • Nietzsche, Friedrich (1999). The Will to Power. Trans. Rouya Monajjem. Tehran: Nashr-e Mas.
    • Nietzsche, Friedrich (2002). Thus Spoke Zarathustra. Trans. Dariush Ashouri. Tehran: Agah.
    • Wechtstein, Arnold (1994). “Theology in the Age of Technological Culture: A Review of Paul Tillich’s Views.” In: Culture and Technology (Collection of Articles), Arghanoon, Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance, Printing and Publishing Organization.
    • Hobbes, Thomas (2001). Leviathan. Trans. Hossein Bashirieh. Tehran: Nashr-e Ney.
    • 61 reads
    Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hassani Amoli , Sayed Ali. (2026) A Critique and Examination of the Anthropology of Modern Science in Light of Its Consequences and Implications*.. معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17(3), 129-153 https://doi.org/10.22034/marefateadyan.2025.5002738.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Sayed Ali Hassani Amoli ."A Critique and Examination of the Anthropology of Modern Science in Light of Its Consequences and Implications*.". معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17, 3, 2026, 129-153

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hassani Amoli , S.(2026) 'A Critique and Examination of the Anthropology of Modern Science in Light of Its Consequences and Implications*.', معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17(3), pp. 129-153

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hassani Amoli , S. A Critique and Examination of the Anthropology of Modern Science in Light of Its Consequences and Implications*.. معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 2026; 17(3): 129-153