معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), Volume 17, Issue 3, No 67, Year 2026, Pages 31-55

    An Examination of Emerging Spiritualities from the Perspective of Allameh Mesbah Yazdi*

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Hassan Qarehbaghi / PhD Graduate in Islamic Theology, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran / qarehbaghi@chmail.ir
    Amir Pazhouhandeh / PhD Candidate in Islamic Theology, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran / amir.m7230@gmail.com
    Hamid Reza Goudarzi / PhD Graduate in Philosophy of Religion, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran / me.goudarzi@yahoo.com
    doi Registering DOI...⏳
    Abstract: 
    This study examines Allameh Mesbah Yazdi's perspective on emerging spiritualities in a descriptive-analytical manner. Through an analysis of his works, the article endeavors to investigate the origins of emerging spiritualities, elucidate their differences from the Islamic approach, and analyze their consequences. Allameh holds that emerging spiritualities are rooted in Western civilization and spiritual disillusionment, and that by promising easier access to tranquility and spiritual power, they lead the youth astray. In contrast to authentic Islamic spirituality, which emphasizes servitude and proximity to God, emerging spiritualities predominantly pursue the acquisition of a state of spiritual superiority. He explicitly asserts that false spiritualities cannot serve as a substitute for religion or guide humanity to true perfection; rather, he regards them as snares of Satan that endanger religious doctrines and lead human life astray. This research demonstrates that, in his view, countering the cultural-educational influences of these spiritualities is realized through several categories: 1. Elucidation of the epistemological foundations of religion; 2. Role-modeling and encouragement of the youth; 3. Attention to authentic sources; 4. Constructive engagement with the youth; 5. Attention to supplication and religious devotions.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :بررسی عرفان‌های نوظهور از نگاه علامه مصباح یزدی
    Abstract: 
    این پژوهش دیدگاه علامه مصباح یزدی دربارة عرفان‌های نوظهور را به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی بررسی می‌کند. مقاله با تحلیل آثار ایشان تلاش دارد خاستگاه عرفان‌های نوظهور را واکاوی کرده، تفاوت آنها را با رویکرد اسلامی تبیین و پیامدهای آنان را تحلیل کند. علامه بر این باور است که عرفان‌های نوظهور ریشه در تمدن غرب و سرخوردگی معنوی دارند و با وعدة دستیابی آسان‌تر به آرامش و قدرت روحی، جوانان را منحرف می‌کنند؛ برخلاف معنویت اصیل اسلامی که بر بندگی و تقرب به خدا تأکید دارد، عرفان‌های نوظهور عمدتاً در پی کسب حالت روحی برتری هستند. ایشان با تصریح به اینکه عرفان‌های کاذب نمی‌توانند جایگزین دین شوند و انسان را به کمال حقیقی برسانند، آنها را دام شیطان می‌دانند که آموزه‌های دینی را به مخاطره می‌اندازند و زندگی انسانی را به انحراف می‌کشانند. این تحقیق نشان می‌دهد که ایشان معتقدند مقابله با تأثیرات فرهنگی ـ تربیتی این عرفان‌ها در چند مقوله تحقق می‌یابد؛ 1. تبیین مبانی معرفتی دین؛ 2. الگوسازی و تشویق جوانان؛ 3. توجه به منابع اصیل؛ 4. تعامل سازنده با جوانان؛ 5. توجه به دعا و عبادات دینی.
    References: 
    • قرآن کریم.
    • آندرسن، یوئیل استانلی (1393). سه کلمة جادویی: کلید قدرت، آرامش و فراوانی. تهران: لیوسا. 
    • باقری، حسین (1391). مدل آرامش در اخلاق اسلامی و معنویت‌های جدید. رسالة دکتری اخلاق اسلامی. قم: دانشگاه معارف اسلامی. 
    • دهقان کلور، محمدصادق (1402). روش‌های عام تربیت اخلاقی در بعد عاطفی براساس آثار آیت‌الله مصباح یزدی. معرفت، 32(3)، 35ـ45. 
    • شریفی، احمدحسین (1388). عرفان حقیقی و عرفان‌های کاذب. قم: صهبای یقین. 
    • شلدراک، فیلیپ (1380). معنویت و الهیات. ترجمة حسن قنبری. هفت آسمان، 3(9)، 243ـ272. 
    • طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات. 
    • قره‌باغی، حسن (1403). رؤیای آرامش. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • کلینی، محمدبن‌یعقوب (1430ق). الکافی. قم: دار الحدیث. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1381). تهاجم فرهنگی. پدیدآور: عبدالجواد ابراهیمی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1382الف‌). آذرخشى دیگر از آسمان کربلا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1382ب‌). کاوش‌ها و چالش‌ها‍. پدیدآور: محمدمهدی نادری قمی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1382ج‌). نظریة سیاسی اسلام. پدیدآور: کریم سبحانی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1383). به‌سوی او. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1388). سیمای شیعیان در کلام امیر مؤمنان(ع). (جلسه ۲6). درس اخلاق، نرم‌افزار مشکات .
    • مصباح یزدی، محمدتقی (05/08/1389). آسیب‌شناسی فرقه‌های نوظهور، نرم‌افزار مشکات. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1389). قرآن در آیینة نهج البلاغه. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1390الف). آیین پرواز. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1390ب). سجاده‌های سلوک، شرح مناجات‌های امام سجاد؟ع؟. پدیدآور: کریم سبحانی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391الف‌). آفتاب مطهر. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ب‌). به‌پیشواز خورشید غرب. گزارش سفر آیت‌الله مصباح یزدی به اسپانیا و آمریکای لاتین. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ج‌). پرسش‌ها و پاسخ‌ها. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391د‌). جامعه و تاریخ از نگاه قرآن. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391و‌). راهیان کوی دوست؛ شرح حدیث معراج‏. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391هـ). نقش تقلید در زندگی انسان‏. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1392الف‌). تشکیل جامعة اسلامی؛ موانع و راهکارها. (مصاحبه)، نرم‌افزار مشکات.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1392ب‌). جامى از زلال کوثر. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1392ج‌). سیمای سرافرازان. پدیدآور: کریم سبحانی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1393الف). چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی؛ مجموعه سخنرانی‌هاى آیت‌الله محمدتقى مصباح یزدى در کشور لبنان. پدیدآور: محمدمهدی نادری قمی. ترجمة حسین‌علی عربی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1393ب). معارف قرآن (3ـ1) خداشناسی، کیهان‌شناسی، انسان‌شناسی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1393د). روش آشنا کردن نوجوانان با مسائل بنیادی (سخنرانی حضرت آیت‌الله مصباح یزدی (دامت برکاته) در مراسم عزاداری به‌مناسبت شهادت امام جواد(ع). نرم‌افزار مشکات. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1394الف‌). اخلاق در قرآن. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1394ب‌). پاسخ استاد به جوانان پرسشگر. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، ‌محمدتقی (1394ج). اولویت‌بندی علوم مورد نیاز انسان و یادگیری اصلی‌ترین آنها. [سخنرانی]. نرم‌افزار مشکات.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1394د‌). پند جاوید: شرح وصیت امیرالمؤمنین على‌(ع) به فرزندش امام حسن مجتبى‌(ع). پدیدآور: علی زینتی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1394هـ). نقد و بررسی مکاتب اخلاقی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1395). رابطة علم و دین. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1396الف). ره‌توشه. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1396ب). نظریة حقوقى اسلام. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1397الف). علم، لازمة ترقی و کمال انسان (سخنرانی حضرت آیت‌الله مصباح یزدی در جلسه با جمعی از مسئولین اتحادیة انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان قم در تاریخ 07/07/1397). [سخنرانی]. نرم‌افزار مشکات. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1397ب‌). راه و راهنماشناسی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1398). در جست‌وجوی عرفان اسلامی. پدیدآور: محمدمهدی نادری قمی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1403). مهم‏ترین وظیفة حکومت اسلامی، رفع نیاز‏های معنوی. معرفت، 33(4)، 5ـ10. 
    • هان، تیک نات (1404). هنر زندگی کردن. ترجمة حسین اُرا. تهران: نشرمون. 
    References: 
    • The Mennonites (n. d.). Retrieved July 19, 1404, from: https://sites.ualberta.ca/~german/AlbertaHistory/Mennonites.htm.
    • References
    • The Holy Qur’an.
    • Andersen, Uell Stanley (2014). Three Magic Words: The Key to Power, Peace, and Plenty. Tehran: Liusa.
    • Bagheri, Hossein (2012). Model of Tranquility in Islamic Ethics and New Spiritualities. PhD Dissertation in Islamic Ethics. Qom: University of Islamic Studies.
    • Dehghan Kalour, Mohammad Sadeq (2023). “General Methods of Moral Education in the Emotional Dimension Based on the Works of Ayatollah Mesbah Yazdi.” Ma’rifat, 32(3), 35–45.
    • Sharifi, Ahmad Hossein (2009). ʿIrfān-e Ḥaqīqī va ʿIrfānhā-ye Kāzeb. Qom: Sahbay-e Yaqin.
    • Sheldrake, Philip (2001). “Spirituality and Theology.” Trans. Hassan Qanbari. Haft Aseman, 3(9), 243–272.
    • Tabatabai, Seyyed Mohammad Hossein (2011). Al-Mīzān fī Tafsīr al-Qurʾān. Beirut: Mu’assasat al-A’lami lil-Matbu’at.
    • Qarehbaghi, Hassan (2024). Ro’yā-ye Ārāmesh. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Kulini, Muhammad ibn Yaqub (2009 CE). Al-Kāfī. Qom: Dar al-Hadith.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2002). Tahājom-e Farhangī. Ed. Abd al-Javad Ebrahimi. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2003a). Āzārkhashī Dīgar az Āsmān-e Karbalā. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2003b). Kāvoshhā va Chālesh-hā. Ed. Mohammad Mahdi Naderi Qomi. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2003c). Naẓariyyeh-ye Sīyāsī-ye Islām. Ed. Karim Sobhani. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2004). Beh Sū-ye Ū. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2009). Sīmā-ye Shīʿayān dar Kalām-e Amīr al-Muʾminīn (Session 26). Ethics Lesson, Meshkat Software.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2010/08/05). Āsīb-shenāsī-ye Ferqehā-ye Nowzohūr. Meshkat Software.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2010). Qurʾān dar Āyīneh-ye Nahj al-Balāgha. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2011a). Āyīn-e Parvāz. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2011b). Sajjādehā-ye Sulūk: Sharḥ-e Munājāthā-ye Imam Sajjād. Ed. Karim Sobhani. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2012a). Āftāb-e Moṭahhar. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2012b). Beh Pīshvāz-e Khorshīd-e Gharb. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2012c). Porsesh-hā va Pāsokh-hā. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2012d). Jāmeʿe va Tārīkh az Negāh-e Qurʾān. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2012e). Rāhiyān-e Kūy-e Dūst: Sharḥ-e Hadīth-e Miʿrāj. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2012f). Naqsh-e Taqlīd dar Zendegī-ye Insān. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2013a). Tashkīl-e Jāmeʿe-ye Islāmī: Mavāneʿ va Rāhkar-hā. (Interview), Meshkat Software.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2013b). Jāmī az Zolāl-e Kowsar. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2013c). Sīmā-ye Sarafrāzān. Ed. Karim Sobhani. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2014a). Chakīdeh-ī az Andīshehā-ye Bunyādīn-e Islāmī. Ed. Mohammad Mahdi Naderi Qomi. Trans. Hossein Ali Arabi. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2014b). Maʿārif-e Qurʾān (1–3): Khodā-shenāsī, Keyhān-shenāsī, Insān-shenāsī. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2014d). Ravesh-e Āshnā Kardan-e Nowjavānān bā Masāʾel-e Bunyādī. [Lecture]. Meshkat Software.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2015a). Akhlāq dar Qurʾān. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2015b). Pāsokh-e Ostād beh Javānān-e Porseshgar. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2015c). Olaviyyat-bandī-ye ʿUlūm-e Mored-e Nīyāz-e Insān. [Lecture]. Meshkat Software.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2015d). Pand-e Jāvīd: Sharḥ-e Vasiyyat-e Amīr al-Muʾminīn beh Farzandash Imam Hasan Mojtabā. Ed. Ali Zeinati. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2015e). Naqd va Barrasī-ye Maktab-hā-ye Akhlāqī. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2016). Rābeṭe-ye ʿElm va Dīn. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2017a). Rah-Tūsheh. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2017b). Naẓariyyeh-ye Ḥoqūqī-ye Islām. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2018a). ʿElm, Lāzemeh-ye Taraqqī va Kamāl-e Insān. [Lecture]. Meshkat Software.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2018b). Rāh va Rāhnemā-shenāsī. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2019). Dar Jostojū-ye ʿIrfān-e Islāmī. Ed. Mohammad Mahdi Naderi Qomi. Qom: Imam Khomeini Educational and Research Institute.
    • Mesbah Yazdi, Mohammad Taqi (2024). “The Most Important Duty of the Islamic Government: Meeting Spiritual Needs.” Ma’rifat, 33(4), 5–10.
    • Hanh, Thich Nhat (2025). The Art of Living. Trans. Hossein Ora. Tehran: Nashr-e Moon.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Qarehbaghi, Hassan, Pazhouhandeh, Amir, Goudarzi, Hamid Reza. (2026) An Examination of Emerging Spiritualities from the Perspective of Allameh Mesbah Yazdi*. معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17(3), 31-55 https://doi.org/10.22034/marefateadyan.2026.5002845.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hassan Qarehbaghi; Amir Pazhouhandeh; Hamid Reza Goudarzi."An Examination of Emerging Spiritualities from the Perspective of Allameh Mesbah Yazdi*". معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17, 3, 2026, 31-55

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Qarehbaghi, H, Pazhouhandeh, A, Goudarzi, H.(2026) 'An Examination of Emerging Spiritualities from the Perspective of Allameh Mesbah Yazdi*', معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 17(3), pp. 31-55

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Qarehbaghi, H, Pazhouhandeh, A, Goudarzi, H. An Examination of Emerging Spiritualities from the Perspective of Allameh Mesbah Yazdi*. معرفت ادیان (Ma`rifat Adyan), 2026; 17(3): 31-55