بررسي تطبيقي مراتب حکمت در منظومة فکري شنکره چاريه و عزيزالدين نسفي

ضمیمهاندازه
4.pdf497.58 کیلو بایت

سال سيزدهم، شماره چهارم، پياپي 52، پاييز 1401، ص59-70
 

نوع مقاله: پژوهشي

* سعيد گراوند/ دانشیار اديان و عرفان دانشگاه شهيد مدني آذربايجان geravand_s@yahoo.com
حسين نقدي عشرت‌آبادي/ مربي گروه معارف اسلامي دانشگاه شهيد مدني آذربايجان     hnaghdi624@gmail.com
مينا سليماني/ كارشناسي ارشد اديان و عرفان دانشگاه شهيد مدني آذربايجان     solaimani 63@yshoo.com
دريافت: 15/01/1400 ـ پذيرش: 29/04/1400

چکيده
در منظومة فکري شنکره چاريه و عزيز‌الدين نسفي بحث دربارة مراتب حکمت و مسائل پيرامون آن يکي از مسائل بنيادين است که بررسي تطبيقي آن ميزان همانندي سلوک و تفکر سلوکي اين دو حکيم را در دو سنت معنوي نشان مي‌دهد. حکمت در منظومة فکري شنکره چاريه عبارت است از ‌شناختي که باور نادرست را محو مي‌سازد. در منظومة فکري شنکره، حکمت دو سطح دارد: متعالي و متعارف. حکمت متعارف مبتني بر حواس است؛ درحالي‌که حکمت متعالي معرفت به «آتمن» است که نيازي به احتجاج عقلي ندارد. حکمت در منظومة فکري حکيم نسفي، حضور علم و عمل است که به دو مقولة شهودي و اکتسابي تقسيم مي‌شود. نسفي بر اين باور است که رسيدن به مقام حکمت، رسيدن به مقامي هم‌شأن جايگاه ربوبي است. حکمت در منظومة فکري اين دو حکيم صرفاً جنبة بحثي و نظري ندارد. در منظومة فکري اين دو حکيم، حکمت عملي والاتر است از حکمت بحثي و نظري. هر دو حکيم در طريق حکمت و تأملات عرفاني خود به نقد حکمت نظري و بحثي مي‌پردازند. ازجمله اختلاف‌هاي اين دو حکيم اين است که تقسيم‌بندي شنکره از حکمت تقسيمي کاملاً دوگانه است؛ اما حکمت شهودي (کشفي) در تفکر نسفي از ماهيتي تشکيکي برخوردار است. يافته‌‌‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد که در منظومة فکري هر دو حکيم دستيابي به مراتب متعالي حکمت، از راه سلوک عملي و رياضت و مجاهده امکان‌پذير است.

کليدواژه‌ها: حکمت، حکمت متعالي، حکمت متعارف، عزيز‌الدين نسفي، شنکره چاريه.
 

شماره مجله: 
52
شماره صفحه: 
59