تقابل هستی‌شناختی میرچا الیاده و جاناتان اسمیت در مطالعات ادیان

معرفت اديان 51 / 2018239
محسن اویسی / دانشجوی دکتری ادیان و عرفان دانشگاه آزاد اسلامی قم             ovaisy.m@gmail.com
مهدی لک‌زایی / استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب قم

ابولفضل محمودی / دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
چکیده
تفاوت رویکردها و نظریه‌ها در پژوهش‌های ادیانی را بیشتر باید در جنبه‌هاي هستي‌شناسی جست‌وجو کرد. بازتاب نگرش پژوهشگر دربارة جهان ادیان و سرشت آن به راهبردها، روش‌ها و نظریه‌های خاص منجر می‌شود و موقعيت‌هاي متفاوت هستي‌شناسي، گفتمان و به‌تبع آن نتایج متفاوتي را توليد مي‌كنند.
امروزه دو گفتمان متأخر در فضای دین‌پژوهی مقایسه‌ای حاکم است: گفتمان پدیدارشناسی و هرمنوتیک خلّاق با مرجعیت بلامنازع میرچاالیاده و دیگری رویکرد پسامدرنیسم و تاریخ‌مدار «گذر از الیاده» به‌نمایندگی جاناتان زیتل اسمیت که سهم بسيار زيادي در نظام‌مند کردن رشتة دانشگاهی تاریخ ادیان دارد.
این مقاله ضمن معرفی، واکاوی و بیان تقابل هستی‌شناسانة حاکم بر نظریه‌های این‌دو دین‌پژوه برجسته، موجب ارزﯾـﺎﺑﯽ دقیق‌تر و ﻓﻬﻢ ﺑﻬﺘـﺮی از مطالعة روشمند ﺳـﺎﺧﺘﺎرﻫﺎ و ﭘﺪﯾﺪارﻫﺎی دینی در پژوهش‌های بین ادیانی می‌شود.
کلیدواژه‌ها: هستی‌شناسی ادیان، پدیدارشناسی دین، روش‌شناسی مطالعات ادیان، دین‌پژوهی مقایسه‌ای.