بررسي اوضاع مذهبي و باورهاي اعتقادي پادشاهان عصر مياني ساساني (پيروز اول، قباد اول و خسرو اول) بر اساس نوشته‌هاي پروكوپيوس مورّخ رومي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال دهم، شماره اول، پياپي 37، زمستان 1397

ابراهيم رايگاني / استاديار گروه باستان‌شناسي دانشگاه نيشابور    raigani.khalefe@gmail.com
دريافت: 23/08/1396 ـ پذيرش: 22/01/1397
چکيده
پروکوپيوس وقايع‌نگار رومي، مشاورِ قضايي بليزاريوس افسر و فرماندة مقطعي ارتش روم در زمان امپراتوري ژوستينين بود. وي تاريخ فرهنگي و اجتماعي زمان پادشاهاني همچون پيروز اول، قباد اول و همچنين خسرو اول را آن‌گونه که بوده، به رشتة تحرير درآورده است. از خلال نوشته‌هاي پروکوپيوس اوضاع مذهبي و همچنين اعتقادي پادشاهان مذکور نيز قابل برداشت است. برخي از منابع درجه يک به زبان پهلوي و همچنين نوشته‌هاي سده‌هاي اولية اسلامي در زمينة تاريخ ساساني، بخش زيادي از گفته‌هاي پروکوپيوس را تأييد مي‌کند. هدف از انجام اين پژوهش بررسي وضعيت مذهبي و نحوة نگرش پادشاهان ساساني به مذهب زرتشت در واپسين دورة شاهنشاهي ساساني است. براين اساس، مهم‌ترين پرسش پژوهش حاضر تأثير نگاه پادشاهان ساساني به مذهب زرتشت و تأثير اين نگرش بر سياست‌هاي داخلي و خارجي آنها به شمار مي‌رود. نگارنده در پژوهش پيش‌رو کوشيده است تا به کمک «تحليل محتوا» به بررسي موضوع پژوهش بپردازد. نتيجه آنکه براساس نوشته‌هاي پروکوپيوس، راست‌ديني پادشاهان مذهبي بيشتر تابع شرايط و اوضاع سياسي داخلي و خارجي وقت بوده که مهم‌ترين مؤلّفه در اين زمينه، جنگ‌هاي ميان ساسانيان و روم شرقي بوده است. گاهي عدول از قوانين مذهبي زرتشتي توسط پادشاهان ساساني، به علل ذکر شده در بالا و همچنين ويژگي‌هاي شخصيتي و رواني پادشاه بوده است. بنابراين، پادشاه هرجا لازم بود، قوانين مذهبي را به نفع خود تعديل مي‌نمود.
کليدواژه‌ها: پروکوپيوس، پادشاهان مياني ساساني، اوضاع مذهبي، اعتقادات.