معناشناسي واژه «سكينه» در قرآن و متون مقدس يهودي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال نهم، شماره دوم، پياپي 34، بهار 1397

محمود مکوند / استاديار گروه علوم قرآن و حديث دانشگاه خوارزمي     mmakvand@khu.ac.ir
نرجس توکلي محمدي / دانش آموختۀ دكتري علوم قرآن و حديث دانشگاه تهران     tavakoli.nm@gmail.com
دريافت: 05/10/1396 ـ پذيرش: 09/02/1397
چكيده
واژه قرآني «سکينه» تنها شش بار در سه سورة قرآن به کار رفته است. مفسران مسلمان و مترجمان قرآن، اين واژه را غالباً به معناي «آرامش و طمأنينه»، مطابق با ريشة لغوي آن «سکن» دانسته‌اند. لغويان عرب نيز همين معنا را براي واژه بيان کرده‌اند. گاه با استناد به روايات، برابرنهاده‌هايي ديگري نيز به کار برده‌اند. در اين ميان، شمار اندکي از محققان از معناي معهود فراتر رفته و معادل‌هاي ديگري برگزيده‌اند. با اين حال، آراي مختلف و عدم وجود شاهدي بر گزينش يکي بر ديگري، فهم مفهوم صحيح اين واژه قرآني را دشوار ساخته است. اين مقاله، با روش تاريخي ـ تطبيقي، به بررسي دقيق اين واژه در منابع مرتبط، مفهوم صحيح و برابر نهادة مناسب آن مي‌پردازد. بررسي‌هاي صورت‌گرفته نشان مي‌دهد که واژه «سکينه»، خاستگاه و سياقي مشترک با کاربردهاي آن در متون مقدس يهودي دارد. هرچند نمي‌توان اين واژه را به قطع، وام‌واژه‌اي سرياني يا عبري دانست، اما اشتراکات فراوان معنايي و کاربردي اين دو واژه در قرآن، روايات و متون مقدس يهودي، بيانگر بار معنايي خاصِّ ديني آن است. براين‌اساس، «سکينه» عبارت است از «حضور و تجلي شکوهمند الهي» که در شرايطي خاص شامل حال مؤمنان مي‌گردد.
کليدواژه‌ها: سکينه، شخينا، قرآن، کتاب مقدس، مفردات، معناشناسي.