مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت ادیان 2008-8116 13 1 2022 01 18 تقابل معرفت‌شناسی میرچا الیاده و جاناتان زیتل اسمیت در مطالعات ادیان 117 134 661 FA محسن اویسی عضو هیئت علمی - گروه ادیان و عرفان اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران 0000-0002-8441-9057 مهدی لک زائی استادیار - گروه ادیان شرق، دانشگاه ادیان و مذاهب قم ابوالفضل محمودی استاد - گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران Journal Article 2021 02 04 Researchers in the field of comparative religions aim to understand religions based on correct descriptions, not based on advice and belief. The ontological, epistemological, and methodological aspects as well as the method dimension are four interrelated areas of the basic concepts of research. Different situations of ontology (justification of reality and researcher's view of the world), epistemology (justification of knowledge), methodology (justification of method) and method (practice of research) produce different discourses that create a new understanding in the world of religions. Research theories are rooted in the epistemological assumptions of researchers, and the more they are studied in terms of their epistemological positions, the more it will be possible to understand and compare theories and other basic elements of research. The two later discourses that have played a greater role in systematizing the academic discipline of the history of religions and dominate the contemporary theological realm are Mircea Eliade’s phenomenological and hermeneutic discourse of the creator with the undisputed authority and Jonathan Z. Smith’s method of historical comparison, "Going beyond Eliade" (1938-2017). Although there are many works on Eliade, studying Eliade’s and Smith’s theories from an epistemological point of view is a new area of research. In Iran, unfortunately, not much research has been done on Jonathan Z. Smith, and despite his great importance, he is still unknown and absent in religious circles. هدف پژوهشگران در حوزه‌ی ادیان مقایسه¬ای، فهم ادیان مبتنی بر توصیف صحیح و نه مبتنی بر توصیه و عقیده است. جنبه¬های هستی ختی، معرفت¬شناختی، روش¬شناختی و روش¬ها، چهار جنبه‌ی به¬هم وابسته¬ از مفاهیم بنیادین پژوهش اند. موقعیت¬های متفاوت هستی¬شناسی (توجیه واقعیت و دیدگاه پژوهشگر درباره‌ی جهان)، معرفت¬شناسی (توجیه معرفت)، روش¬شناسی (توجیه روش) و روش (عمل پژوهش)، گفتمان¬های متفاوتی را تولید می¬کنند که به فهم تازه¬ای در جهان ادیان منجر می شوند. نظریه¬های پژوهشی ریشه در مفروضات معرفت¬شناختی محققان دارند و هرچه در مواضع معرفت¬شناختی آنها بیشتر مداقه شود، فهم و مقایسه‌ی نظریه¬ها و دیگر عناصر بنیادین پژوهش امکان¬پذیر¬تر خواهد بود. دو گفتمان متأخر که سهم بیشتری در نظام¬مندکردن ¬رشته‌ی دانشگاهی تاریخ ادیان داشته، بر فضای دین¬پژوهی معاصر استیلا دارند، عبارت¬اند از: گفتمان پدیدارشناسی و هرمنوتیک خلّاق با مرجعیت بلامنازع میرچا الیاده و گفتمان روش مقایسه¬ای تاریخ¬مدار با عنوان «گذر از الیاده» به نمایندگی جاناتان ¬زیتل اسمیت (1938-2017). هرچند آثار فراوانی در حوزه‌ی الیاده¬پژوهی هست، ولی خوانش نظریات الیاده و اسمیت از منظر معرفت¬شناسی تازگی دارد. در ایران متأسفانه درباره‌ی زیتل اسمیت کار چندانی انجام نشده است و او به رغم اهمیت زیادی که دارد، همچنان در محافل دین پژوهی ناشناخته و غایب است. https://marefateadyan.nashriyat.ir/sites/marefateadyan.nashriyat.ir/files/article-files/8_10.pdf