TY  - JOUR
ID  - 5003197
TI  - تحلیل تطبیقی کالت و فرقه: واکاوی مفاهیم، ساختارها و پیامدهای اجتماعی–سیاسی
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 16
LA  - fa
SN  - 2008-8116
AU  - Nouri, Mojtaba
AD  - دانشجوی دکتری - موسسه امام خمینی(ره)
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 17
IS  - 4
SP  - 
EP  - 
KW  - کالت
KW  - فرقه
KW  - جنبش‌های نوپدید دینی
KW  - حکومت اسلامی
KW  - حقوق بشر
KW  - تحریم
DO  - 10.22034/marefateadyan.2026.5003197
AB  - پژوهش حاضر با هدف تبیین دقیق مفاهیم «کالت» و «فرقه» و تمایزهای نظری و عملی آن‌ها از منظر جامعه‌شناختی و حقوقی، به تحلیل ویژگی‌های ساختاری و کارکردی این دو پدیده و نقش آن‌ها در شکل‌گیری سیاست‌ها و برخوردهای حاکمیتی می‌پردازد. این مطالعه با رویکردی توصیفی‌تحلیلی به واکاوی تعاریف تاریخی و معاصر می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که «کالت» در ادبیات مدرن غالباً بار ارزشی منفی دارد و به جنبش‌هایی با رهبری کاریزماتیک، کنترل شدید بر افکار و رفتار پیروان، انزواگرایی، ساختار هرمی، استفاده از تکنیک‌های روانی و تبلیغاتی، و پتانسیل خشونت اطلاق می‌شود. در مقابل، «فرقه» زیرمجموعه‌ای از یک دین رسمی است که منشأ آن جدایی از آموزه‌های اصلی است، اما معمولاً با جامعه و نظام حاکم همزیستی مسالمت‌آمیز دارد و از مشروعیت اجتماعی برخوردار است. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که «کالت» به دلیل رفتارهای ضدهنجاری و تهدیدآمیز، هدف برخوردهای امنیتی و قضایی قرار می‌گیرد، در حالی که «فرقه» در چارچوب تنوع درون‌دینی تفسیر می‌شود. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که فهم علمی و بی‌طرفانه از این دو مقوله و دقت در به‌کارگیری اصطلاحات، نقشی بنیادین در سیاست‌های فرهنگی، حقوقی و تحلیل رویکردهای نظام‌های سیاسی به جنبش‌های نوپدید ایفا می‌کند.
UR  - https://marefateadyan.nashriyat.ir/node/5003197
L1  - ER  -