TY  - JOUR
    ID  - 5003036
    TI  - تأثیر منابع فلسفی بر روش ابن حزم در الفصل: ارزیابی کتاب او از منظر چالش‌های علم الأدیان در مواجهه با دین پژوهی جدید
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 16
    LA  - fa
    SN  - 2008-8116
        AU  - ghazi, Reza
      AD  - دکتری - گروه ادیان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
          AU  - Dinpanah, Hasan
      AD  - دکتری - ادیان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
          AU  - Saleh , Sayyed Mohammad Hasan
      AD  - استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 17
    IS  - 4
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - ابن حزم
KW  - علم الادیان
KW  - منابع فلسفی
KW  - روش شناسی
    DO  - 10.22034/marefateadyan.2026.5003036
    AB  - کتاب الفصل فی‌الملل والأهواء، اثر ابن‌حزم، به دلیل روش‌شناسی منتقدانه و جامع‌نگر خود، سهم بزرگی در تراث اسلامی و شکل‌گیری علم‌الأدیان دارد. یکی از پرسش‌های بنیادین، میزان تأثیرپذیری روش‌شناسی او از منابع فلسفی و چگونگی بازتاب این تأثیر در مواجهه با چالش‌های دین‌پژوهی جدید است. این پژوهش با هدف تعیین میزان و چگونگی اثرگذاری منابع فلسفی بر ساختار استدلالی و نقد کلامی ابن‌حزم در الفصل انجام شده است. همچنین، هدف آن ارزیابی قابلیت‌های این میراث کهن در پاسخگویی به چالش‌های معرفتی علم‌الأدیان در دوره معاصر است. پژوهش حاضر از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تاریخی-تطبیقی بهره می‌برد. ابتدا، مبانی فلسفی و ادیانی مورد استفاده در الفصل شناسایی شده و سپس استدلالات اصلی کتاب در باب نقد ادیان، تحت نگاه این مبانی فلسفی تحلیل و ارزیابی می‌شوند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ابن‌حزم به طور زیربنایی از اصول منطق بهره برده، اما آن را در چارچوب ظواهر نقلی اسلامی چارچوب‌بندی کرده است. این رویکرد تلفیقی، به او توانایی داده تا نقدهای عمیقی بر فرق و ادیان وارد سازد. میراث الفصل از این منظر، یک مدل اولیه برای دین‌پژوهی انتقادی فراهم می‌کند که می‌تواند در مواجهه دین‌پژوهی جدید با ادیان، به ویژه در تفکیک میان مبانی، اصول و روشها، راهگشا باشد.
    UR  - https://marefateadyan.nashriyat.ir/node/5003036
    L1  -     ER  -