مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت ادیان 2008-8116 17 3 2026 09 06 تاثیر ردیه نویسی بر تدوین علم الادیان اسلامی(ملل) با تاکید بر ردیه های بر مسیحیت 5002892 10.22034/marefateadyan.2026.5002892 FA سیدمحمدحسن صالح استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران 0009-0001-2365-1936 Journal Article 2025 10 19 ردیه نویسى، از قرون نخستین دیرپاترین قالب گفتگو میان ادیان در قلمرو اسلامى است که جزئی از علم ملل و نحل به شمار می رفت. با وجود این سابقه شگرف در میان مسلمانان، امروزه دانش ادیان در محافل آکادمیک دانشی صرفا تجربی همراه با خاستگاهی غیردینی شناخته می شود.دین شناسی جدید با تکیه بر مبانی غربی در تلاش است فضای دینی عالم را از کثرت و تشتت به وحدت ترسیم کند و دین را دارای خاستگاهی بشری و فیزیکی معرفی نماید. در این مقاله کوشیده ایم با روش توصیفی و تحلیلی و مراجعه مستقیم به ردیه های موجود نویسندگان مسلمان به خصوص ردیه های بر مسیحیت، برخی مبانی و پیش فرض های نویسندگان مسلمان را برجسته نماییم. مواردی مانند تقدم معرفت یقینی بر دیگر معرفت ها، واقع نمایی زبان دین، کاربرد و اعتبار روش عقلی، توحید در تمام مراتب آن به خصوص توحید در الوهیت و ربوبیت تشریعی، حکمت الهی، هدایت تشریعی، خاتمیت، جامعیت اسلام، بندگی انسان و نیازمندی به وحی در کسب کمال از مهم ترین مبانی است که ردیه نویسان مسلمان بر آن تکیه کرده اند و می تواند زمینه ساز ارائه مدل مطلوب در دانش ادیان اسلامی در برابر دانش ادیان غربی باشد.