TY - JOUR ID - 5001970 TI - معرفت شناسی رنج از منظر آیین بودا و اسلام و استلزامات آن JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 16 LA - fa SN - 2008-8116 AU - Nouri, Mojtaba AD - دانشجوی دکتری - موسسه امام خمینی(ره) Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 17 IS - 2 SP - EP - KW - معرفت‌شناسی رنج KW - آیین بودا KW - اسلام KW - تجربه KW - وحی KW - عقل KW - استلزامات معرفت‌شناختی DO - 10.22034/marefateadyan.2025.5001970 AB - رنج، تجربه‌ای بنیادین برای بشر است و معرفت‌شناسی آن در ادیان مختلف، نگرش به آن را شکل می‌دهد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی معرفت‌شناسی رنج و استلزامات آن در آیین بودا و اسلام می‌پردازد. هدف، تبیین منابع، ابزارها، معیار صدق و متعلق شناخت رنج در این دو آیین و پیامدهای معرفتی آنهاست. یافته‌ها نشان می‌دهد در بودیسم، شناخت رنج عمدتاً متکی بر تجربه، مراقبه و شهود است و هدف اصلی، رهایی از رنج از طریق فهم فراگیری آن در هستی است. معیار صدق، تجربه فردی و اصول اخلاقی بوده و استلزاماتی چون فردگرایی و تجربه‌گرایی دارد. در مقابل، اسلام از منابع متنوعی چون فطرت، عقل، وحی و حس برای شناخت رنج بهره می‌برد. رنج در اسلام لزوماً شر نیست، بلکه می‌تواند آزمون الهی و فرصتی برای رشد و تقرب به خداوند باشد. معیار صدق آن بسته به نوع رنج، علم حضوری، عقل یا وحی است. این نگاه مستلزم خدامحوری و عقلانیت است و رنج را در چارچوب حکمت الهی معنادار می‌سازد. در نتیجه، بودیسم با تأکید بر تجربه، به دنبال گریز از رنج است، حال آنکه اسلام با نگاهی خدامحور و بهره‌گیری از منابع متعدد، رنج را بخشی معنادار از مسیر تکامل معنوی می‌داند UR - https://marefateadyan.nashriyat.ir/node/5001970 L1 - ER -