TY - JOUR ID - 5001970 TI - معرفت شناسی رنج از منظر آیین بودا و اسلام و استلزامات آن JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 16 LA - fa SN - 2008-8116 AU - Nouri, Mojtaba AD - دانشجوی دکتری - موسسه امام خمینی(ره) Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 17 IS - 2 SP - EP - KW - معرفت‌شناسی رنج KW - آیین بودا KW - اسلام KW - تجربه KW - وحی KW - عقل KW - استلزامات معرفت‌شناختی DO - 10.22034/marefateadyan.2025.5001970 AB - «رنج» تجربه‌ای بنیادین است و معرفت‌شناسی آن در ادیان مختلف، نگرش به آن را شکل می‌دهد. مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، معرفت‌شناسی رنج و استلزامات آن را در آیین بودا و اسلام بررسی می‌کند. هدف، تبیین منابع، ابزارها، معیار صدق، متعلق شناخت رنج و پیامدهای معرفتی آنهاست. یافته‌ها نشان می‌دهد در بودیسم، شناخت رنج بر تجربة شخصی، مراقبه و شهود استوار بوده و هدف، رهایی از آن از طریق فهم فراگیری‌اش در هستی است. معیار صدق آن، تجربة فردی و اصول اخلاقی با استلزاماتی چون فردگرایی و تجربه‌گرایی است. در مقابل، اسلام از منابع متنوعی نظیر فطرت، عقل، وحی و حس بهره می‌برد. رنج در اسلام لزوماً شر نیست؛ بلکه آزمون الهی و فرصتی برای رشد و تقرب به خداوند است. معیار صدق آن نیز بسته به نوع رنج، علم حضوری، عقل یا وحی است. این نگاه مستلزم خدامحوری و عقلانیت بوده و رنج را در چهارچوب حکمت الهی معنادار می‌سازد. در نتیجه، بودیسم با تأکید بر تجربه به‌دنبال گریز از رنج است؛ اما اسلام با نگاهی خدامحور، رنج را بخشی معنادار از مسیر تکامل معنوی می‌داند. UR - https://marefateadyan.nashriyat.ir/node/5001970 L1 - ER -