ايران

خاستگاه درختان مقدس؛ مطالعة موردی درختان مقدس در ایران

* ولي‌الله نصيري / استاديار گروه اديان و عرفان تطبيقي، دانشگاه شهركرد    nasiri@sku.ac.ir
خليل حكيمي‌فر / استاديار گروه اديان و عرفان تطبيقي، دانشگاه سيستان و بلوچستان
دريافت: 07/03/1399 ـ پذيرش: 12/07/1399
چکیده
براساس پژوهش‌های صورت‌گرفته، اعتقاد به درختان مقدس کمابیش در سراسر جهان و با دلایل متعدد وجود دارد. در فرهنگ عامۀ ایرانیان نيز برای برخی از گیاهان و درختان نیرو و خواص و تقدس خاصی قائل بوده‌اند. در ایران کمتر محلي است که نمونه‌ای از درختان مورد احترام را نداشته باشد. این درختان گوناگون، در باور عامۀ مردم ویژگی‌هایي کم‌وبیش یکسان دارند؛ از جمله اینکه بریدن آنها و حتی شکستن شاخه‌هايشان سبب نابودی یا زیان‌های مهم برای شکننده دربرخواهد داشت. این درختان برآورندۀ حاجات نیازمندان بوده، در دفع برخی امراض و چشم زخم مؤثرند. نتايج نشان مي‌دهند كه به‌طورکلی، اعتقاد به درختان مقدس در اديان خداباور و غیر خداباور متفاوت است. در میان مسلمانان، تقدس درختان خاص، بیشتر با تجلی خدا و جایگاه ارواح پاک اولیا و عرفا يا با مقبره‌هاي آنان یا با اعمال و وقايع زندگي پيامبران و رهبران مذهبي مرتبط است؛ اما در ادیان خداناباور، تقدس درختان به جایگاه ارواح و الهه‌ها، و در عمل به سطح جادوگری و طلسم تقلیل یافته است. جُستار پیش‌رو با استفاده از منابع مکتوب و با شیوة توصیفی تحلیلی صورت گرفته است.
كليدواژه‌ها: درخت، مقدس، ايران، اساطير.

شماره مجله: 
46
شماره صفحه: 
35

بررسي تطبيقي طوفان بزرگ و ويژگي و عملكرد منجيانِ نخستين در ايران و ميان‌رودان

سال دهم، شماره دوم، پياپي 38، بهار 1398

حميد کاوياني پويا / استاديار گروه تاريخ، دانشگاه شهيد باهنر کرمان    kavyani@uk.ac.ir
طيبه خواجه / دانشجوي کارشناسي ارشد ايرانشناسي، دانشگاه شهيد باهنر کرمان
دريافت: 23/10/1397 ـ پذيرش: 28/02/1398
چکیده
با رویکرد بدین نکته که اساطیر مسئله‌اي غیرواقعی و موهوم نيستند و ریشه در واقعیت دارند، گفته می‌شود اسطوره واکنشی از ناتوانی انسان است در مقابله با درماندگی‌ها و ضعف او دربرآوردن آرزوها و ترس او از حوادث غیرمترقبه. در این بین، یکی از رخدادهای مهم جوامعِ کهن بشری، وقایع طبیعی هولناکی بود که گاه براندازی بنیاد زندگی را موجب می‌شد و صرف‌نظر از چگونگی مواجهه با این رخداد، چرایی و علت این وقایع ناگوار مسئلة مهمی بود که نوع پاسخگویی بدان در هر تمدنی متفاوت و تحت تأثیر عواملی قرار داشت. بر این اساس و با توجه به وجود داستان طوفان بزرگ در برخی اساطیر ملل باستانی، این تحقیق بر آن است تا با شرح چگونگی روایات طوفان و ماهیت ناجیان حیات بشری، به تشابهات و تفاوت‌ها و حلقة اتصال‌دهندة روایات و باورها و نحوة شکل‌گیری و تکوین اسطورة نجات‌بخش در تمدن‌های ایران و میان‌رودان بپردازد. از این‌رو، با گردآوری و بررسی منابع مهم تاریخی و روایات اساطیری، با رویکرد تحلیل محور، نتایج حاصله بر آن است که مقولة نجات‌بخشی و رهانیدن انسان‌ها از بلایا و عذاب، همواره مورد توجه برخی تمدن‌ها و فرهنگ‌های کهن مانند ایران و میان‌رودان بوده است و با وجود تشابهات فراوان در نقل این روایات، به سبب اینکه تمدن‌های مزبور به‌نوعی بر اساس فرهنگ و شرایط اقلیمی و زیستی خویش با آن روبه‌رو شده و به نقل حدیث پرداخته‌اند، گاه تفاوت‌های محسوسی در این روایات (در علت رخداد و ویژگی منجیان) به چشم می‌خورد.
کلیدواژه‌ها: طوفان، منجیان، ایران، میان‌رودان.


شماره مجله: 
38
شماره صفحه: 
95

آيين سوگواري در ميان صابئيان (تلفيقي از انديشه‌ها و آيين‌ها)

سال سوم، شماره اول، زمستان 1390، ص 25 ـ 42

Ma'rifat-i Adyān, Vol.3. No.1, Winter 2012

تهمينه رئيس السادات* / مريم معزي**

چكيده

يكي از مسائل فرهنگي و اجتماعي در هر جامعه اي، آداب و رسوم سوگواري است. بررسي آيين هاي سوگواري، ازآنجا كه مي تواند نشان دهندة فرهنگ و باورهاي افراد يك جامعه باشد، بسيار مهم مي نمايد. در ايران نيز از ديرباز، از دوران باستان تا ورود اسلام و تا كنون، آداب و مراسم مختلف سوگواري وجود داشته است؛ از جمله مي توان به سوگواري در ميان اقليت هاي مذهبي و از ميان ايشان، صابئين اشاره كرد. اين پژوهش بر آن است تا آداب سوگواري در ميان صابئين، و در واقع افكار و انديشه هاي ايشان دربارة اين مراسم را كانون توجه قرار دهد. اين پژوهش به شيوة تحليلي- تاريخي نگارش يافته است.

كليدواژه ها: ايران، مراسم، سوگواري، صابئين مندايي.

شماره مجله: 
9
شماره صفحه: 
25
محتوای تغذیه