قرآن

رفتار اخلاقی با ناهمکیشان از دیدگاه تفاسیر شیعی با تأکید بر آیة 83 سورة بقره

سيدحامد عليزاده موسوي / دكتري مطالعات تطبيقي اديان، دانشگاه اديان و مذاهب    hamed.moosavi2@gmail.com
دريافت: 03/07/1398 ـ پذيرش: 28/11/1398
چکیده
قرآن مشتمل بر آموزه‌های اخلاقی فراوانی است. این آموزه‌های اخلاقی، مسلمانان را به رفتار اخلاقی با دیگران ملزم کرده یا از رفتار غیراخلاقی برحذر داشته است. الزامات اخلاقی قرآن، گاه مربوط به گروهی خاص همچون مؤمنان و مسلمانان است و گاه مربوط به مردم به‌صورت عام است. در این مقاله، سعی بر آن است که با بررسی این الزامات اخلاقی و رجوع به تفاسیر شیعی، محدودة این الزامات و دایرة مردم و دیگران، در جایی که به رفتار اخلاقی با مردم و دیگران دستور داده شده است، مشخص گردد و به این پرسش پاسخ داده شود که آیا آموزه‌های اخلاقی اسلام عام‌گرايند و ناهمکیش را نیز شامل می‌شوند یا خاص‌گرايند؟ از جمله آیاتی که مفسران در ذیل آن به بررسی این پرسش پرداخته‌اند، آیة 83 سورة بقره است که این مقاله با تأکید بر این آیه، به بررسی دیدگاه مفسران پرداخته است.
کلیدواژه‌ها: رفتار اخلاقی، ناهمکیش، آموزه‌های اخلاقی، قرآن، تفاسیر شیعی.
 


 

شماره مجله: 
44
شماره صفحه: 
7

بررسی تطبیقی وعدة مشروط خداوند به قوم بنی‌اسرائیل دربارة سرزمین مقدس در قرآن و عهد عتیق

الهه هاديان رسناني / استاديار گروه قرآن، دانشگاه قرآن و حديث    hadian.e@qhu.ac.ir
دريافت: 02/04/1398 ـ پذيرش: 20/09/1398
چکیده
قرآن کریم تحقق وعدة واگذاری سرزمین مقدس به بنی‌اسرائیل را مشروط به طاعت و بندگی خداوند و صبر و استقامت می‌داند. به عبارت دیگر، این وعده مشروط به التزام بنی‌اسرائیل به پیمان‌ها و تعهداتشان و پیروی از فرمان‌های الهی است. بر اساس تاریخ و آیات قرآن، به‌دليل عدم تحقق این شرایط و عمل نکردن بنی‌اسرائیل به فرمان‌های الهی، این وعده (مالکیت و استخلاف)، جز دوره‌ای محدود (دورة حضرت داود و سلیمان علیه السلام) در دوره‌های بعد تحقق نیافت و این سرزمین بر آنان حرام شد.
این تبیین قرآن کریم، در برابر گزارش تورات است که با وجود گزارش نافرمانی‌های متعدد بنی‌اسرائیل و خشم و غضب خداوند در مقاطع گوناگون، از نوع عملکرد آنان و پیمان‌شکنی‌های فراوان و عدم پایبندی به تعهداتشان، بازهم در نهایت بر مالکیت سرزمین مقدس برای بنی‌اسرائیل ظهور دارد.
کلیدواژه‌ها: سرزمین مقدس، وعدة مشروط خدا، بنی‌اسرائیل، قرآن، عهد عتیق.
 


 

شماره مجله: 
44
شماره صفحه: 
67

بررسي عصمت يوسف علیه السلام در روايات اماميه با نگاهي به قرآن و عهد عتيق

حسين نقوي / استاديار گروه اديان، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    naqavi@iki.ac.ir
دريافت: 29/08/1398 ـ پذيرش: 24/01/1399
چکیده
تاريخ زندگي پيامبران الهي، در برخي موارد دچار تحريف شده و روايات نادرست و افسانه‌هايي وارد آن شده است. اين نوشتار با رويکرد مجموعه‌نگري درصدد است تا عصمت حضرت يوسف علیه السلام را از منظر روايات اماميه بررسي کند و با عرضة آن به قرآن و نيز مقايسة آن با عهد عتيق، عصمت آن حضرت را اثبات ‌کند. اين نوشتار از اين جنبه و جنبه‌هاي ديگر ـ که در پيشينه بحث آمده ـ بديع و تازه بوده و از نوشته‌هاي مشابه متمايز است. ازآنجایی‌که براهين عقلي مقدم بر نقل هستند و عصمت پيامبران نيز با براهين عقلي اثبات مي‌شود، آيات و روايات متشابه که پندار عدم عصمت حضرت يوسف علیه السلام را به‌وجود آورده‌اند، بازبيني شدند. چهار لغزش به يوسف علیه السلام نسبت داده شده است که به‌ترتيب مربوط به آيات 23، 24، 42، 70، 99 و 100 است. مورد اول قصد زناي محصنه، مورد دوم توسل به غيرخدا، مورد سوم دروغ، و مورد چهارم کوتاهي در احترام به پدر است؛ که با بررسي تطبيقي در اين نوشتار، تمام اين موارد رد مي‌شوند و ساحت حضرت يوسف علیه السلام از اين اتهامات پاک مي‌شود. 
کليدواژه‌ها: عصمت، قرآن، روايات اماميه، عهد عتيق.
 


 

شماره مجله: 
44
شماره صفحه: 
33

ديدگاه قرآن دربارة آموزه معاد در يهوديت و تحليل عدم ذکر آن در تورات

*سيد محمد حاجتي شورکي/ دانشجوي دکتری ادیان و عرفان، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Hajati65@chmail.ir
حسين نقوي / استاديار گروه اديان، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره
دريافت: 09/04/1398 ـ پذيرش: 07/09/1398
چکیده
آیات قرآن نشان از آن دارند که در تورات ذکر «معاد» آمده است؛ ولی در تورات موجود یادی از معاد نشده است. این نوشتار افزون بر بحث علمی که بررسی دیدگاه قرآن دربارة معادباوری یهودیت است، چرایی ذکر نشدن معاد در تورات فعلی را تحلیل می‌کند و آن به این شیوه است که تحلیل‌های مختلف دربارة توجیه عدم ذکر معاد در تورات را مطرح کرده، سپس دیدگاه برگزیدة خود را بیان می‌کند. دیدگاه برگزیده، تورات را عنوانی برای عهد عتیق و تمام کتاب‌هایی می‌داند که متن مقدس یهودی‌اند، ولی جزو عهد عتیق قرار نگرفته‌اند و با عنوان اپوکریفا و سوداپیگرافا، قانونی درجة اول اعلام نشده‌اند و با بررسی اجمالی برخی از این متون، ذکر معاد در آنها یافت شد. در نتيجة این دیدگاه برگزیده امید مي‌رود مطالبی را که قرآن به تورات نسبت داده است، ولی در عهد عتیق نیست، بتوان در کتب اپوکریفایی و سوداپیگرافایی یافت.
کلیدواژه‌ها: معاد، یهودیت، قرآن، تورات، اپوکریفا، سوداپیگرافا.
 


 

شماره مجله: 
42
شماره صفحه: 
7

رابطة حكومت جهاني و انتظار بر مبناي قرآن و روايات و عهد جديد

سال دهم، شماره چهارم، پياپي 40، پاييز 1398

شماره مجله: 
40
شماره صفحه: 
21

بررسي تطبيقي لوگوس در مسيحيت و كلمه در قرآن

سال دهم، شماره سوم، پياپي 39، تابستان 1398

عليرضا فرهنگ قهفرخي / دانشجوي دکتري مطالعات تطبيقي اديان، دانشگاه اديان و مذاهب    al.re.farhang@gmail.com
سعيد بيناي مطلق / دانشيار دانشگاه اصفهان
دريافت: 29/07/1397 ـ پذيرش: 13/12/1397
چکیده
در اسلام و مسیحیت، مفاهیم و اصطلاحات کتاب مقدسی و الهیاتی مشابهی وجود دارد که انطباق معنایی آنها نیازمند بررسی است. اصطلاح لوگوس در مسیحیت و تعبیر کلمه در قرآن، از جمله اصطلاحاتی‌اند که با توجه به پیشینۀ فلسفی و کاربرد الهیاتی لوگوس، در ابتدا به نظر می‌رسد معنای مشترکی ندارند؛ در حالی‌که با رجوع به متون اولیۀ هر دو دین می‌توان نشان داد قرابت معنایی دارند؛ هرچند ممکن است دقیقاً بر هم منطبق نباشند. این بررسی تطبیقی به ما کمک خواهد کرد به فهم بیشتری از متون مقدس هر دو دین دست پیدا کنیم. هم در قرآن و هم در عهد جدید، ارتباط وثیقی بین «الکلمه» و «روح‌القدس» یا «الروح» وجود دارد. «روح‌القدس» رابطه‌ای دوسویه بین عالم امر الهی و عالم خلق برقرار می‌کند. کلیۀ مقدرات خلقت، در عالم امر الهی مدوّن می‌شوند که همگی در قالب «الکلمه» هستند و «الروح» قادر است که از یک حوزۀ کیهانی گذر کند و در حوزۀ کیهانی دیگر به‌واسطۀ کارگزاران (فرشتگان و سایر وسایط) عمل نماید.
کلیدواژه‌ها: لوگوس، کلمه، قرآن، مسیح، روح‌القدس.
 


شماره مجله: 
39
شماره صفحه: 
7

بازتاب روايت‌هاي كتاب مقدس در قرآن از ديدگاه آنجليكا نويورت: واكاوي به صورت مطالعه موردي داستان حضرت موسي عليه السلام

سال دهم، شماره دوم، پياپي 38، بهار 1398

سيد حامد عليزاده موسوي / دکتري مطالعات تطبيقي اديان، دانشگاه اديان و مذاهب    hamed.moosavi2@gmail.com
مهراب صادق‌نيا / استاديار گروه اديان ابراهيمي، دانشگاه اديان و مذاهب
محمدجواد اسکندرلو / استاديار جامعة المصطفي العالميه
دريافت: 05/09/1397 ـ پذيرش: 25/01/1398
چکیده
رابطة میان قرآن و کتاب مقدس، از جمله موضوعاتی است که همواره مورد توجه مستشرقان و قرآن‌پژوهان بوده است. در این میان آنجلیکا نویورت در این‌باره دیدگاهی متفاوت از اسلاف خود مطرح ساخته است. از دیدگاه نویورت، روایت‌های کتاب مقدس در قرآن به صورت‌های گوناگونی بازتاب و نمود داشته که تمام این نمودها ناشی از وجود فضای معرفتی‌اي است که قرآن در آن نازل شده است. نویورت این فضای معرفتی را دورة باستان متأخر نامیده که بسیاری از معارف الهیاتی و دینی عهد باستان را به میراث برده است و قرآن به‌عنوان مجموعه‌ای شفاهی و پویا با این سنت‌ها در ارتباط و تعامل بوده و به گفت‌وگو و مناظره با آنها پرداخته است. داستان موسی علیه السلام از جمله مواردی است که نویورت به بررسی آن پرداخته و سعی در تبیین دیدگاهش به صورت مطالعات موردی دارد. این مقاله سعی بر آن دارد دیدگاه نویورت را بررسی و در ضمنِ داستان حضرت موسی علیه السلام آن را واکاود. بازتاب روایت‌های کتاب مقدس بدون تأثیرپذیری قرآن از این کتاب، دیدگاهی است که از بررسی پژوهش‌های نویورت قابل دستیابی است.
کلیدواژه‌ها: آنجلیکا نویورت، قرآن، کتاب مقدس، بازتاب، باستان متأخر.


شماره مجله: 
38
شماره صفحه: 
25

بررسي تطبيقي داستان طالوت در «قرآن» و «عهد عتيق»

سال دهم، شماره اول، پياپي 37، زمستان 1397

دل‌آرا نعمتي پيرعلي / دانشيار علوم قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرج                         delara.nemati@kiau.ac.ir

دريافت: 17/05/1397 ـ پذيرش: 28/09/1397

شماره مجله: 
37
شماره صفحه: 
7

معناشناسي واژه «سكينه» در قرآن و متون مقدس يهودي

سال نهم، شماره دوم، پياپي 34، بهار 1397

محمود مکوند / استاديار گروه علوم قرآن و حديث دانشگاه خوارزمي     mmakvand@khu.ac.ir
نرجس توکلی محمدی / دانش آموختۀ دكتري علوم قرآن و حديث دانشگاه تهران     tavakoli.nm@gmail.com
دريافت: 05/10/1396 ـ پذيرش: 09/02/1397
چكيده
واژه قرآنی «سکینه» تنها شش بار در سه سورة قرآن به کار رفته است. مفسران مسلمان و مترجمان قرآن، این واژه را غالباً به معنای «آرامش و طمأنینه»، مطابق با ریشة لغوی آن «سکن» دانسته‌اند. لغویان عرب نیز همین معنا را برای واژه بيان کرده‌اند. گاه با استناد به روایات، برابرنهاده‌هایی دیگري نيز به کار برده‌اند. در این میان، شمار اندکی از محققان از معنای معهود فراتر رفته و معادل‌های دیگري برگزیده‌اند. با این حال، آرای مختلف و عدم وجود شاهدی بر گزینش یکی بر دیگری، فهم مفهوم صحیح این واژه قرآنی را دشوار ساخته است. اين مقاله، با روش تاریخی ـ تطبیقی، به بررسی دقیق این واژه در منابع مرتبط، مفهوم صحیح و برابر نهادة مناسب آن مي‌پردازد. بررسی‌های صورت‌گرفته نشان می‌دهد که واژه «سکینه»، خاستگاه و سیاقی مشترک با کاربردهای آن در متون مقدس یهودی دارد. هرچند نمی‌توان این واژه را به قطع، وام‌واژه‌ای سریانی یا عبری دانست، اما اشتراکات فراوان معنایی و کاربردی این دو واژه در قرآن، روایات و متون مقدس یهودی، بيانگر بار معنایی خاصِّ دینی آن است. براین‌اساس، «سکینه» عبارت است از «حضور و تجلی شکوهمند الهی» که در شرایطی خاص شامل حال مؤمنان می‌گردد.
کلیدواژه‌ها: سکینه، شخینا، قرآن، کتاب مقدس، مفردات، معناشناسی.


شماره مجله: 
34
شماره صفحه: 
7
محتوای تغذیه