اسلام

مواجهة حكيم مجتهد مراغي با ارامنة مراغه

سال دوم، شماره سوم، تابستان 1390، ص 5 ـ 18
Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.3, Summer 2011

حيدر عيوضي*

چكيده

رويكرد عالمان مسلمان در گفت‌وگو با مسيحيان را مي‌توان به پنج دسته تقسيم نمود: رديه‌نويسي، مناظره، رابطة تعليم و تعلّم، برخورد فقهي، ديالوگ و گفت‌وگو. محور مقاله حاضر، كه بازنويسي رسالة مختصر «جواب كافي و بيان شافي لمن سبقت له الحسني»، اثر خامه عالم وارسته مجتهد مراغي به فارسي مي‌باشد، به رويكرد پنجم، يعني ديالوگ و گفت‌وگو اختصاصي دارد. مؤلف در مقدمة اين اثر مي‌گويد: اين رساله را به درخواست ارامنه مراغه، در تبيين دين حق نوشته است، هرچند از هويت فرد يا گروه متقاضي و واكنش آنان به تحليل ايشان، اطلاعي نداريم، اما اين نوع اتفاق در تاريخ گفت‌وگوي‌هاي اسلام و مسيحيت نادر و منحصر بفرد است. گرانيگاه رسالة مجتهد مراغي، انتقال از توحيد به ضرورت وجود انسان كامل است. مؤلف، مذهب شيعه را به خاطر وجود حضرت ولي‌عصر?، انسان كامل و عصاره خلقت، به عنوان مذهب حق معرفي مي‌كند. مجتهد مراغي، رساله‌اي ديگر البته در باب مسيحيت با عنوان «مشكوة الحكمه و مصباح البيان» نگاشته و برخلاف رسالة مفصل‌تر و به زبان عربي و با رويكرد نخست يعني (ردّيه‌نويسي نگاشته است.) اما، وجه مشترك هر دو رساله، استناد به وجود مقدس «امام عصر(عج)» به عنوان انسان كامل و واسطة فيض الهي مي‌باشد.

كليدواژه‌ها: اسلام، مسيحيت، ارامنه، مراغه.

شماره مجله: 
7
شماره صفحه: 
5

جريان‌هاي الاهياتي يهودي متأثر از جريان‌هاي اسلامي در دورة ميانه

سال دوم، شماره سوم، تابستان 1390، ص 19 ـ 46
Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.3, Summer 2011

سيدلطف‌الله جلالي*

چكيده

الاهيات فلسفي يهودي در دورة ميانه، داراي گرايش‌هاي فكري برجسته‌اي است كه تاكنون كمتر مورد توجه بوده است. اين گرايش‌ها، متأثر از جريان‌هاي فكري اسلامي است. اين مقاله، با رويكرد تحليلي و نظري به شناسايي اين جريان‌ها پرداخته شده و اثرپذيري آنها از جريان‌هاي فكري اسلامي به شيوة مقايسه و تحليل، مورد ارزيابي قرار گرفته است. يافته‌هاي اين پژوهش، عبارتند از: گرايش كلامي، متأثر از معتزله؛ گرايش نوافلاطوني، متأثر از مكتب نوافلاطوني رايج در ميان اسماعيليه؛ گرايش ارسطويي رايج در ميان فلاسفة مشائي مسلمان و گرايش نص‌گراي رايج در ميان گروه‌هاي مختلف اسلامي، بخصوص اشاعره و سرانجام، گرايش عقل‌گرايي مكتب قرائيم، در پاره‌اي از انديشه‌هاي اساسي، متأثر از مكتب اهل رأي در عراق و نيز معتزله و در پاره‌اي ديگر، متأثر از اهل حديث هستند. بسياري از الاهي‌دانان اين دوره، داراي گرايش‌هاي تركيبي مي‌باشند؛ ممكن است يك رويكري داراي دو گرايش كلامي و ارسطويي، يا گرايش كلامي و نوافلاطوني، يا دو گرايش كلامي و ضد ارسطويي باشند.

كليدواژه‌ها: يهوديت، اسلام، الاهيات، الاهيات فلسفي، دورة ميانه، كلام، فلسفه.

شماره مجله: 
7
شماره صفحه: 
19

مشروعيت جنگ‌هاي صليبي از ديدگاه روحانيان مسيحي و مقايسه آن با ماهيت جهاد مسلمانان در برابر صليبي‌ها

، سال دوم، شماره دوم، بهار 1390، ص 89 ـ 116
Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.2, Spring 2011

معصومه‌سادات ميرمحمدي*

چكيده

يكي از طولاني‌ترين جنگ‌هايي كه تاريخ به خود ديده،‌ جنگ‌هاي صليبي است كه نزديك به دو قرن، بهانة قلم‌فرسايي مورّخان شده است. اينكه علّت اين جنگ‌ها چه بوده و آغازگران و ادامه‌دهندگان اين جنگ‌ها در مشروعيت‌بخشي به اين خشونت‌ها چه توجيهي داشته‌اند،‌ و اينكه جهاد مسلمانان در برابر متجاوزان مسيحي در انديشة فقيهان معاصر اين جنگ‌ها چه ماهيت و مبنايي داشته است، جاي بحث و تأمّل دارد.

فرضية اصلي اين نوشتار آن است كه جنگ‌هاي صليبي، نمونة تمام‌عياري از جنگ‌هاي مقدّس بوده‌اند كه آموزه‌سازي روحانيان مسيحي در باب «جنگ عادلانه» نتوانسته است ماهيت آنها را تغيير دهد؛ زيرا روايات تاريخي از اين جنگ‌ها، اجازة انطباق آنها با آموزة جنگ عادلانه را نمي‌دهد. جهاد مسلمانان با صليبي‌ها نيز ـ چه در قالب جهاد به ظاهر ابتدايي و چه در قالب جهاد تدافعي و پيش‌دستانه ـ ماهيت جهاد دفاعي داشته است كه فقيهان شيعه و سنّي معاصرِ اين جنگ‌ها، آن را مشروع دانسته‌اند.

كليدواژه‌ها: اسلام، مسيحيت، آگوستين، آكويناس، جنگ‌هاي صليبي، جنگ مقدس، جنگ عادلانه، جهاد دفاعي.

شماره مجله: 
6
شماره صفحه: 
89

چرايي فرقه‌بودن بهائيت

، سال دوم، شماره دوم، بهار 1390، ص 43 ـ 64
Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.2, Spring 2011

زاهد غفاري هشجين* / عباس كشاورز شكري** / حميد اكار***

چكيده

اين مقاله، به بررسي چرايي فرقه بودن بهائيت مي‌پردازد كه با رويكرد تحليل اسنادي تدوين يافته است. يافته‌هاي اين مقاله حاصل بررسي اين سوال اصلي است كه چرايي فرقه بودن بهائيت چيست و چگونه ويژگي‌هاي يك فرقه قابل انطباق بر آن است؟ نتيجۀ پژوهش نشان مي‌دهد كه بهائيت از نظر علماي اسلام و مراجع تقليد، با توجه به انحراف از اصول و فروع مسلم اسلام، يك فرقۀ ضاله است. همچنين بهائيت به علت دارا بودن ويژگي‌هايي چون: 1. رهبران با هوش و زيرك، مغلطه گر، مقدس مآب و مستبد؛ 2. وجود تشكيلات منسجم بيت العدل كه شبيه فراماسونري‌ها عمل مي‌كند و3. بهره برداري از تكنيك‌هاي تبليغي روانشناختي چون كنترل ذهن جهت فريب افراد، براي جذب و نگه داري آنها، يك فرقه است.

كليدواژه‌ها: بهائيت، فرقه، اسلام، رهبران، تشكيلات.

شماره مجله: 
6
شماره صفحه: 
43

مقايسه «انسان‌شناسي» اسلامي با مكتب يوگا ـ سانكهيه

 

 

 

 

، سال اول، شماره دوم، بهار 1389، ص 23 ـ 46

 

مقايسه «انسان‌شناسي» اسلامي با مكتب يوگا ـ سانكهيه

مهدي كريمي*

چكيده

بسياري با يوگا به عنوان نوع خاصي از حركات تمركزبخش آشنايي دارند. اما غافلند از اينكه يوگا يكي از نظام‌هاي مهم فلسفي هند است كه در طول زمان با زوج ديگري به نام «سانكهيه» تركيب شده و نظام خاصي را به وجود آورده است. از اين‌رو، هيچ يك از اين حركات بدون آن پشتوانه و مباني فكري نيست و بدون توجه به آن هم عمل به آن صحيح نمي‌باشد. شايد مهم‌ترين بخش يك نظام فلسفي، نوع نگرش آن به محورهاي اصيل انساني باشد. اين امر در اين نوشتار ما را به بررسي مقايسه‌اي انسان‌شناسي اسلامي و يوگا- سانكهيه سوق داد تا كشف نقاط اشتراك و افتراق ما را به درك عميق‌تري از حقيقت نايل گرداند.

در اسلام و در مكتب يوگا، انسان داراي اصلي ماورايي است كه معرفت آن، نقش مهمي در نجات انسان دارد. اما مفهوم «نجات» در اين دو انديشه، بسيار متمايز از يكديگر است. هر دو آيين بر خودسازي، تهذيب، تفكر، عمل و رياضت تأكيد بسزايي دارند، ولي تفاوت‌هاي مهمي در شرط، نوع، روش و هدف آنها وجود دارد كه در اين نوشتار تبيين خواهد شد.

كليد واژه‌ها: انسان‌شناسي، اسلام، يوگا ـ سانكهيه، نجات، نفس‌.

شماره مجله: 
2
شماره صفحه: 
23
محتوای تغذیه