همايون همتي

تاريخچه و تبيين ساختار الهيات سياسي و رهايي بخش

سال پنجم، شماره چهارم، پياپي 20، پاييز 1393

همايون همتي / دانشيار دانشكده روابط بين الملل                                                   drhemati@yahoo.com

دريافت: 15/7/1393 ـ پذيرش: 12/11/1393

چکيده

الهيات رهايي بخش، يک جنبش سياسي و الهياتي در جهان مسيحيت است که كانون عمده ظهور آن، امريکاي لاتين بوده است. اين جنبش الهياتي، براي مبارزه با فقر، تبعيض و بي عدالتي پديد آمده و مي کوشد با ارائه تفسيري از ايمان مسيحيِ انقلابي و ظلم ستيزانه، به حمايت از مستمندان برخاسته و به رنج آنها پايان دهد. اين الهيات، از تفسيرهاي مارکسيستي براي تفسير واقعيت هاي اجتماعي بهره مي گيرد. ولي از جهت هستي شناختي به اصول مسيحيت وفادار است. اين نظام الهياتي، با معناگذاري جديد عقايد مسيحي، تفسيري انقلابي و نو از مسيحيت عرضه مي کند و فقرا را مجراي فيض خداوند مي داند که مسيح به خاطر آنها قيام کرد تا آنها را آزاد كند. مفاهيمي همچون ترجيح فقرا، تأکيد بر عمل انقلابي و اجتماعي، انتقاد از فقر و بي عدالتي، گناه ساختاري و نگاهي انقلابي به شخصيت مسيح و تعريف نقش رهايي بخشي براي کليسا از محورهاي اصلي اين نظام الهياتي است.

كليدواژه ها: الهيات رهايي بخش، گزينۀ ترجيح فقرا، گناه ساختاري، تأکيد بر پراکسيس، شخصيت انقلابي مسيح.

 

شماره مجله: 
20
شماره صفحه: 
123

تحليل نقش دين در جامعه

 سال چهارم، شماره سوم، پياپي 15، تابستان 1392، ص 5 ـ 16

همايون همتي / دانشيار اديان و عرفان تطبيقي دانشكده روابط بين الملل                  drhemati@yahoo.com

دريافت: 5/ 8/ 1392ـ پذيرش: 20/ 12/ 1392

چكيده

ارائه تعريفي روشن و دقيق از دين، در بحث از ماهيت و كاركرد دين ضروري است. دين‌پژوهان معاصر پس از سپري شدن دوراني كه تعريف‌هاي تك‌بعدي از دين رواج داشت، امروز به تعاريف چندبعدي از دين رو آورده‌اند. از آن ميان، تعريف هفت بُعدي اسمارت مقبوليت بيشتري يافته است. جامعه‌شناسان دين نيز امروز به ورشكستگي و نارسايي نظريه‌هاي عرفي‌شدن دين اعتراف مي‌كنند و در بيان كاركردهاي متنوع دين، بر كاركردهاي اجتماعي و سياسي آن به صراحت تأكيد دارند. دين، علاوه بر معنابخشي، داراي كاركرد هويت‌بخشي و مشروعيت‌بخشي است و مي‌تواند در نظم و انضباط جامعه و حتي بهداشت رواني، تعليم و تربيت و روابط بين‌الملل نقش ايفا كند. قابليت اديان در ايفاي هريك از اين نقش‌ها يكسان نيست و آشكارا ميان آنها تفاوت‌هايي وجود دارد. اين مقاله، انواع اين كاركردها را با نگاه فلسفي ـ جامعه‌شناسي مورد بحث و تحليل قرار مي‌دهد.

كليدواژه‌ها: دين، تعاريف دين، كاركردهاي دين، هويت، معنا، مشروعيت، جامعه.

شماره مجله: 
15
شماره صفحه: 
7

مقايسة الهيات معاصر با الهيات سنتي

سال دوم، شماره چهارم، پاييز 1390، ص 31 ـ 50

Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.4, Fall 2011

همايون همّتي*

چكيده

هرچند امروزه مطالعات مقايسه‌اي در بسياري از زمينه‌ها رواج يافته است، ولي در سنـت كلامي و الهياتي كمتر شاهد چنين مقايسه‌هاي علمي و معرفتي هستيم. بي‌شك در پرتو مقايسه‌هاي علمي، بهتر مي‌توان به فهم ميرٍاث سنـتي و نيز جريان‌هاي الهياتي و معرفتي معاصر دست يافت. اين مقاله، در پي مقايسه الهيات معاصر با الهيات سنـتي است و مي‌كوشد تا با طرح برخي از مهم‌ترين اوصاف هر دو پارادايم الهياتي سنتي و معاصر، به فهم اين تفاوت‌ها نايل آيد؛ اوصافي مثل مابعدالطبيعي، جزمي، غيرتاريخي، مبتني بر اقتدارگرايي، مَدرسي و هنجاري بودن و مانند اينها، با اوصاف مقابل و متضاد براي فهم وجوه تمايز الهيات معاصر و سنـتي به كار گرفته شده‌اند. اين مقاله با بيان مثال‌هايي از الهيات پروتستان و سير تحول آن، مي‌كوشد تا تصويري دقيق‌تر از تفاوت‌ها و سير تحول الهيات به دست دهد. در الهيات معاصر نگاه نقادانه، هرمنوتيكي، تكثرگرا، متن محور، تاريخي و غيرجزمي، به همراه نفي اقتدارگرايي غلبه دارد. در واقع، اين ويژگي‌هاي عمده پارادايم الهياتي معاصر به شمار مي‌روند.

كليدواژه‌ها: الهيات معاصر، الهيات سنـتي، الهيات پروتستان، شلايرماخر، مسئله معنا.

شماره مجله: 
8
شماره صفحه: 
31

بررسي ساختار و كاركرد دانش الهيات

، سال دوم، شماره دوم، بهار 1390، ص 27 ـ 42
Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.2, Spring 2011

همايون همّتي*

چكيده

اين مقاله به اختصار به پرسش «رابطة ايمان و عقل» و «رابطة دين و فلسفه» پاسخ مي‌دهد. بحث از روش‌شناسي الهيات و نيز چگونگي ارتباط اين دانش با «علم مدرن» و نيز رابطه بين آن و فرهنگ از ديگر مباحث اين مقاله است.

الهيات دانشي هنجاري است كه نياز به تعامل با همه علوم انساني ـ اجتماعي و حتي تجربي دارد. و مبتني بر عقلانيت است. با بهره‌گيري از روش‌هاي متنوّع استدلال، به «توجيه معرفتي» گزاره‌هاي ديني مي‌پردازد. اين مقاله، ضمن شناساندن ماهيت عقلاني الهيات به منزلة يك دانش متمايز و مستقل، به كاركردها و پيوندهاي آن با فرهنگ جامعه و جايگاه و ضرورت آن پرداخته تا معلوم گردد كه وجود اين دانش پاسخگوي چه نيازي است و چرا تقريباً در بستر همه اديان چنين دانشي رشد يافته است. امروز نيز در متن همه سنن ديني حضور دارد.

كليدواژه‌ها: الهيات، كلام جديد، فيدئيسم، ايمان، فهم، عصري بودن، فرهنگ.

شماره مجله: 
6
شماره صفحه: 
27
محتوای تغذیه