محمدرضا برته

جريان‌شناسي انتقادي حقوق بشر با تحليل مفهوم پايه از كرامت انسان مبتني بر اسلام و مسيحيت

سال دهم، شماره سوم، پياپي 39، تابستان 1398

محمدجواد ارسطا / استاديار دانشگاه پرديس فارابي
محمدرضا برته / دانشجوي دکتري، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام    mbarteh@Yahoo.com
دريافت: 22/10/1397 ـ پذيرش: 08/02/1398
چکیده
حقوق بشر در دنیای معاصر، بسان گفتمان غالب ارزیابی و ارزش داوری انسان تراز قرن بیست و یکم به کار بسته می‌شود؛ کاربستی که رفته‌رفته ابعاد حقوقی آن به سویه‌های سیاسی، امنیتی و حاکمیتی‌اش سرازیر مي‌شود و به نُرمی از حکومت‌داری بدل مي‌گردد؛ استاندارد فزوني‌طلبي که هر ملاک و فهمی را ولو مبتنی بر ادیان و تمدن‌های کهن، به گوشة انزوا می‌نهد. پایه‌ای‌ترین مفهومی که حقوق بشر معاصر خود را بر آن بنا نهاده، کرامت انسان است. تحلیل هندسة مفهومی حقوق بشرِ مبتنی بر کرامت، چالش‌های پنهانی را به عرصه می‌کشد که تاکنون مجال چندانی برای ظهور و بروز نداشته‌اند.
جریان مطالعات انتقادی حقوق بشر که ضمن ریشه‌یابی این‌گونگی آن به‌روش تاریخ‌نگری، به نقد بنیادهای نظری، روش‌شناسی ارزش‌آفرینی، هنجارسازی حقوقی، کارکردها و از همه مهم‌تر آوردة حقوق بشر در دنیای کنونی مي‌پردازد، مورد تحلیل و جریان‌شناسی مقالة حاضر قرار گرفته و در ضمن چند پرسش اصلی، به بازخواني انتقادي هویت کرامت انسان و جایگاه و دلالت‌های حقوق بشر پرداخته است. آنچه پيش‌رو داريد، تلاشي است مبتني بر روش تحلیل هندسة مفهومی، بازشناسی شبکة دانشی و تطبیق کارکردی بین ادبیات رایج حقوق بشری، اسلام و مسیحیت.
کلیدواژه‌ها: کرامت، حقوق بشر، اسلام، مسیحیت، جریان‌شناسی انتقادی.
 


 

شماره مجله: 
39
شماره صفحه: 
25

آواي صلح يا نداي جنگ، پژواكي از عهد جديد

، سال دوم، شماره دوم، بهار 1390، ص 65 ـ 88
Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.2, Spring 2011

محمدرضا برته*

چكيده

جنگ، پديده‌اي مهم در خاطرة حيات بشر است و اين اهميت وقتي دوچندان مي‌شود كه موضع‌گيري اديان، زمينه‌ساز تقويت يا توقف نبردهاي انسان در طول تاريخ شود. در اين ميان، دامنة فعاليت‌هاي پرفرازونشيب اجتماعيِ كليسا، نقشي بسزا در تحولات سياسي جوامع غربي داشته است. كليساي باستان، الاهياتي مبتني بر متن و تفسير موثق كليسايي داشت؛ اما ظهور پروتستانتيزم در قرون اخير، سكة تفسيرهاي رايج ـ به ويژه قرائت كاتوليكي ـ را كم‌رونق كرده‌ و در مقابل بر گسترة نفوذ تفسيرهاي مبتني بر متن كتب مقدّس افزوده است. همين امر، زمينه‌ساز مراجعة مستقيم مؤمنان مسيحي به كتاب مقدس شده است؛ مراجعه‌اي كه همة شئون حيات يك مسيحي ـ از جمله مسئلة جنگ ـ را در برمي‌گيرد.

عهد جديد به سان منبعي معتبر، هماره در فهم مباني مشروعيت جنگ، سرچشمة انديشه‌هاي الاهي‌دانان سياسي مسيحيت بوده است، اما نظام روشن و صريحي درخصوص فلسفة الاهيات جنگ ندارد؛ در عين حال بررسي‌هاي نوين اين متون به پيداييِ گرايش‌هايي در باب فلسفة نظري جنگ انجاميده كه اغلب در دو طيف ممنوعيت و مشروعيت جنگ توجيه‌پذيرند.

كليد واژه‌ها: مشروعيت جنگ، صلح‌طلبي، عهد جديد، دشمن، الاهيات نبرد.

شماره مجله: 
6
شماره صفحه: 
65

مباني مشروعيت جنگ در يهوديت، "ملحمت ميصوا" و"ملحمت رشوت"

 

 

 

 

، سال اول، شماره سوم، تابستان 1389، ص 63 ـ 82

Ma'rifat-i Ādyan, Vol.1. No.3, Summer 2010

مباني مشروعيت جنگ
در يهوديت، "ملحمت ميصوا" و"ملحمت رشوت"

محمدرضا برته*

چكيده

آيين يهود نيز مانند هر دين ديگري جنگ را بسان واقعه انکار ناپذير حيات بشر قلمداد کرده و ابعاد اين واقعيت را کاويده و کوشيده است تا در سايه درنگ در خور توجه دانشوران شريعت موسوي ضوابط و مرام‌نامه روشني از اقدام بدان و راهبري جنگ به دست دهد.

در اين راستا هلاخاهای مربوط به ملحمت ميصوا رخ نموده است. ملحمت ميصوا يک جنگ واجب يهودي است که هدف از آن استمرار حاکميت بني اسرائيل بر ارض موعود و دفاع از کيان يهود است. اما تجربه برقراري حکومت و استقرار پادشاهي از سويي و مواجهه دانشمندان يهودي با ساختارهاي حکومتي نوين از سوي ديگر طرح مسئله جنگ مشروع با عنوان ملحمت رشوت را زمينه‌ساز شد. ملحمت رشوت به پادشاه اجازه مي‌دهد تا جنگ ‌توسعه طلبانه يهودي که جنبه دفاعي ندارد را با آرمان گسترش جغرافيا يا اعتلاي حاکميت يهود آغاز کند و تا تسلیم دشمن یا نابودی او ادامه دهد.

كليد واژه‌ها:  ملحمت ميصوا، ملحمت رشوت، مشروعيت جنگ، موسي، ابراهيم، لوط.

شماره مجله: 
3
شماره صفحه: 
63
محتوای تغذیه