محمدرسول ايماني

طرحي از نظام خداشناسي آيين هندو در ويشنوپورانه

سال هفتم، شماره اول، پياپي 25، زمستان 1394

محمدرسول ايماني / دانشجوي دكتري مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره               mrasool.imanik@gmail.com

دريافت: 9/8/1394 ـ پذيرش: 18/1/1395

چكيده

ويشنوپورانه، يكي از هجده پورانۀ اصلي و از جمله متون اصلي فرقۀ ويشنوّه آيين هندو است. در اين متن، با تلفيق اسطوره هاي كهن هندويي و دستاورد مكاتب مهم فلسفي هند، همچون ودانته و سَنكهيه، ساختار منسجمي از خداباوري هندويي به تصوير كشيده شده و خدايان متكثر ادوار مختلف در الهياتي وحدت وجودي هضم شده اند. ازاين رو، متن مناسبي براي آشنايي با صورت تكامل يافته باور به خدا در آيين هندو مي باشد. اين نوشتار، با رويكرد اسنادي ـ تحليلي، ديدگاه اين متن در مورد مهم ترين مسائل خداشناسي را استخراج و با ارائۀ تبيين منطقي از ربط و نسبت، سعي نموده تا خدايان متكثر و موجودات الوهي در نظام منسجمي جاي داده شوند. بر اساس مهم ترين يافتۀ اين تحقيق، نظام خداشناسي ويشنوپورانه، ساختاري متشكل از ذات بسيط و غيرشخصي خداي متعال و مراتب تشخص يافتۀ آن ذات است. ذات غيرشخصي خداوند، با تشخص در صورت هاي گوناگون، مراتب مختلفي از موجودات اعم از خدايان سه گانه و اصلي، خدايان فرعي، موجودات الوهي و پديده هاي طبيعي را پديدار مي سازد؛ پديده هايي كه جملگي حصه اي از انرژي ويشنو هستند و نبايد آنها را وجود حقيقي و مستقلي تلقي كرد.

كليدواژه ها: آيين هندو، خدا، دوه ها، نظام خداشناسي، ويشنوپورانه.


شماره مجله: 
25
شماره صفحه: 
93

فروپاشي و قيامت چهارگانه در پورانه‌هاي هندويي و عرفان اسلامي

سال دوم، شماره سوم، تابستان 1390، ص 137 ـ 165
Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.3, Summer 2011

 

محمدرسول ايماني*

چكيده

در پورانه‌هاي هندويي، براي ادوار مختلف جهاني، انتهايي ترسيم مي‌شود كه «پَرلَيه» نام دارد. علاوه بر اين، فروپاشي(مهاپرليه)، انواع ديگري از فروپاشي را نيز در اين متون مي‌توان يافت كه پورانه‌ها آنها را از جهاتي «پرليه» نام نهاده‌اند. چنين وضعيتي از توصيف پايان عالم در سنّت اسلامي و مشخصاً در ساحت عرفان نيز قابل مشاهده است. در متون عرفاني نيز ضمن پذيرش قيامتي، كه در قرآن كريم توصيف شده، با نظر به حقايق و حكمت‌هاي نهفته در آن، مصاديق ديگر از قيامت تبيين شده است كه با احتساب قيامت شرعي، تعداد آنها بر چهار نوع بالغ مي‌شود. اين نوشتار با رويكرد تحليلي با معرّفي چهارنوع فروپاشي در سنّت پورانه‌اي و سنّت عرفاني، به بررسي تطبيقي اين آموزه‌ها در دو سنّت پرداخته، و با روشي تطبيقي، نقاط اشتراك، افتراق و امتياز اين آموزه در اين دو سنّت ديني را بررسي كرده است.

كليد واژه‌ها: پورانه‌هاي هندويي، عرفان اسلامي، قيامت، قيامت كبري، قيامت صغري.

شماره مجله: 
7
شماره صفحه: 
137

بررسي مهم‌ترين مؤلّفه‌هاي جهان‌بيني هندويي در متون پورانه‌اي

، سال اول، شماره چهارم، پاييز 1389، ص 165 ـ 187

Ma'rifat-i Adyān, Vol.1. No.4, Fall 2010

محمدرسول ايماني*

چكيده

پورانه‌ها، كه در دسته‌بندي كلاسيك متون هندويي در گروه متون سْمِرتي(غير مُنزَل) جاي داده دارند، از جمله تأثيرگذارترين متون هندويي در شكل‌دهي هندسه ی فكري و نظام الاهياتي هندوئيسم متأخر و معاصر به شمار مي‌روند. پورانه‌ها با نگاهي وحدت وجودي به جهان و با قرار دادن موجودات در سلسله مراتب تجلّيات برهمن، خدايان متكثّر هندويي را در يك نظام الاهياتي واحد مي‌گنجاند و به كاركردهاي متنوّع خداياني كه تا آن‌زمان در ارتباطي نامشخّص با هم به سر مي‌بردند، انسجام مي‌بخشد. همچنين پورانه‌ها، با ارائه طرحي از مراحل و مراتب خلقت، كه موجودات بر اساس شدّت و ضعفِ معرفت، در يك سلسله طولي قرار دارند، خلقت انسان را در مراحل پاياني و تأمين كننده ی هدف نهايي برهمن از خلق كائنات معرّفي كرده و بدين وسيله، نقشي محوري براي او در نظام هستي رقم مي‌زند. اين نوشتار، تلاشي در جهت جهان‌بيني هندويي، با تكيه بر آموزه‌ها و تعاليم پورانه‌اي، در سه حوزه ی خداشناسي، جهان‌شناسي، انسان‌شناسي و نجات‌شناسي مي‌باشد.

كليد واژه‌ها: هندوئيسم، متون هندويي، پورانه‌ها، حقيقت غايي، جهان، انسان، نجات.

شماره مجله: 
4
شماره صفحه: 
165
محتوای تغذیه