سجاد دهقان‌زاده

بررسی مقایسه‌ای نجات در آیین بودا و آیین زرتشت

حسن ناميان / كارشناس ارشد اديان و عرفان، دانشگاه شهيد مدني آذربايجان    h_namian@yahoo.com
سجاد دهقان‌زاده / استاديار اديان و عرفان، دانشگاه شهيد مدني آذربايجان
چکیده
آیین بودایی و آیین زرتشت دو سنت مهم دینی هستند که هر کدام نظریاتی در باب وضعیت انسان در جهان مطرح نموده و راه‌هایی برای رسیدن به رستگاری ارائه کرده‌اند. در آیین بودا، منشأ رنج انسان، میل و جهل است که به تناسخ می‌انجامد و نجات از گردونة تناسخ و رسیدن به نیروانه، هدف اصلی محسوب می‌شود و نیل به این هدف در دو فرقة اصلي بودایی، یعنی تراواده و مهایانه، تا حدی متفاوت است. تراواده راه ارهت، و مهایانه راه بودیستوه را در پیش می‌گیرد. در آیین زرتشت، رهایی از عواقب کارها، سخنان و اندیشه‌های نادرست و رسیدن به بهشت اهورامزدا، اصول نظریة نجات به‌شمار می‌آید که این امر از طریق ایمان به اهورا‌مزدا، پندار و گفتار و کردار نیک و توبه، با کمک امشاسپندان و منجیان تحقق می‌یابد.
این نوشتار، آموزة «نجات از دیدگاه دو فرقة بودایی تراواده و مهایانه را با آموزة «نجات» در اوستا، متن مقدس آیین زرتشت، مقايسه و بررسی می‌كند.
كليدواژه‌ها: نجات، آیین بودایی، تراواده، مهایانه، آیین زرتشت، اوستا.
 

نفوذ و گسترش آیین بودا در چین؛ عوامل و آثار

* سجاد دهقان‌زاده / دانشيار گروه اديان و عرفان، دانشگاه شهيد مدني آذربايجان    sajad_dehganzadeh@yahoo.com

عظيمه احساني قزلجه‌مروان / كارشناسي ارشد اديان و عرفان، دانشگاه شهيد مدني آذربايجان
نير شيرمحمديان / دانشجوي كارشناسي ارشد اديان و عرفان، دانشگاه تهران
دريافت: 21/09/1398 ـ پذيرش: 06/03/1399
چکیده
به‌استناد شواهد کافی، آیین بودا جنبشی ساختارشکن در برابر آیین هندو بود. گرچه این آیین موجودیت خود را مرهون دستگاه فکری برهمنی است و اساساً در هند سربرآورد، لیکن بیشترین شکوفایی آن در کشورهای خاور دور اتفاق افتاده است. کشور چین از این حیث در خور توجه ویژه‌ای است؛ زیرا اولاً مدخل اصلی ورود آیین بودا به خاور دور بوده و ثانياً آیین بودا در این کشور منشأ آثار برجسته‌ای شده است و فرآورده‌های فکری ایجادشده، به‌تدریج به کشورهای ديگر شرق دور صادر شده‌اند. یافته‌های پژوهش حاضر که با هدف تبیین عوامل و آثار نفوذ آیین بودا در چین به‌روش توصیفی‌تحلیلی صورت گرفته است، نشان می‌دهد که یکی از موجبات اصلي نفوذ آیین بودا در چین، رهیافت شمول‌گرا و آموزه‌های نظام‌مند آیین بودای مهایانه است. همچنین شباهت ادیان بومی چین با آیین بودا را می‌توان دومین عامل اثربخش این نفوذ در نظر گرفت. بدین‌سان، آیین بودا نه به‌مثابۀ یک دین بیگانه، بلکه به‌عنوان دینی منطبق با ادیان بومی خاور دور عرضه شد و آثار متعددي را در عرصه‌های فرهنگ و هنر، نظیر شمایل‌نگاری، زبان، الهیات، اخلاق، شعائر دینی و ظهور ادیان تلفیقی موجب شد.
کلیدواژه‌ها: آیین بودا، مهایانه، ادیان چین، ادیان خاور دور، فرقه‌های بودایی.
 


 

شماره مجله: 
45
شماره صفحه: 
81

فرجام‌شناسیِ انسان با توجه به مهابهاراتا و ارداویراف‌نامه

سجاد دهقان‌زاده / استاديار اديان و عرفان، دانشگاه شهيد مدني آذربايجان
سيمين ياري / کارشناس ارشد اديان و عرفان، دانشگاه شهيد مدني آذربايجان    s.ysimin@yahoo.com
نسترن حبيبي خياوي / کارشناس ارشد اديان و عرفان، دانشگاه تهران
دريافت: 24/01/1398 ـ پذيرش: 23/06/1398
چکیده
«باور به حیات پس از مرگ» یکی از واکنش‌های نظری انسان به عطش جاودانگی است و برجسته‌ترین تجلّیگاه آن، ادبیات دینی می‌باشد. مهابهاراتا و ارداویراف‌نامه دو متن کلاسیک دینی هستند که به‌ترتیب به فرهنگ دینی هندویی و زرتشتی تعلق دارند. یودیشتیرا و ویراف، که اساساً وجود انسانی را در دو سنّت دینی متفاوت نمادپردازی می‌کنند، در قالب نوعی سفر روحانی، وضعیت انسان‌ها را در دنیای دیگر تجربه و توصیف مي‌نمايند. جُستار پیش‌رو با تطبیق این دو متن دینی درمی‌یابد که در هر دو متن، مرگ امری محتوم، اما نامطلوب است؛ هرچند نه به معنای نابودی، بلکه به معنای گذر از یک نشئة وجودی به مرتبۀ وجودی دیگر. در این دو متن دینی، کردار صحیح، دوشادوش پندار نیک و گفتار نیک، اهمیت بسزایی در سعادت آدمی دارد و نسیان جوهر الهی و اسارت مادی، ناشي از عدم بصیرت است. با وجود این، برخلاف مهابهاراتا که فرجام انسان را بر اساس هم آموزۀ سمساره (بازتولد) و هم انگارۀ بهشت و دوزخ تبیین می‌کند، ارداویراف‌نامه فقط از استقرار در بهشت یا دوزخ پس از مفارقت روح از بدن و عبور از پل چینود سخن می‌گوید.
کلیدواژه‌ها: ارداویراف‌نامه، بهشت، دوزخ، مرگ، مهابهاراتا.
 


 

شماره مجله: 
41
شماره صفحه: 
101
محتوای تغذیه