احمدرضا مفتاح

چگونگي تحول مفهوم ازدواج در كليساي كاتوليك و چالش‌هاي پيش‌رو

سال نهم، شماره دوم، پياپي 34، بهار 1397

فاطمه رحيمي ثابت / دانشجوی دکتری مطالعات تطبیقی ادیان دانشگاه ادیان و مذاهب     frahimisabet@gmail.com
احمدرضا مفتاح / استادیار گروه ادیان ابراهیمی دانشگاه ادیان و مذاهب     meftah555@gmail.com
دريافت: 14/11/1396 ـ پذيرش: 21/03/1397
چكيده
با نگاهی به مفهوم «ازدواج» و «خانواده» در گذشتة مسیحیت، روشن می¬شود که این مفاهیم از بستر یهودی، تا نگاهی که عیسی علیه السلام به آن داشته و فهم متفاوتی که پولس و آگوستین، به عنوان مفسر و الهیدان به آن داشته¬اند، تغییرات معناداری یافته است. آنان مفهوم ازدواج را به قلمرو الهیاتی وارد کردند، به گونه‌ای که مفهوم رایج و مرسوم ازدواج و خانواده در یهودیت و مسیحیتِ اولیه، با رابطه محبت‌آمیز مسیح و کلیسا درآمیخت. کلیسای کاتولیک نیز در قرون وسطی، بیشتر بر بعد الهیاتی و فراطبیعی این مفاهیم تاکید کرد. اما کلیسایی که شریعت را کنار گذاشته بود، در این زمینه قوانین کلیسایی سختی را بر آن افزود و چالش¬های بسیاری را برای مسیحیان به وجود آورد. کلیسای کاتولیک، پس از شورای دوم واتیکان در رویارویی با این چالش و برای حفظ قوانین کلیسایی، و حفظ جامعه مؤمنان، باید تدابیری می¬اندیشید. پاپ ژان پل دوم و پاپ فرانسیس، بیش از دیگران تلاش کردند تا راه حلی برای این مشکل پیدا کنند. این پژوهش، با رویکردی توصیفی- تحلیلی، چگونگی فربه شدن مفهوم ازدواج، با افزودن معنایی مجازی بر آن و جنبة آیینی یافتن آن و نوعی افراط‌ورزی در قوانین کلیسای کاتولیک و پیامدهای آن را نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: کلیسای کاتولیک، ازدواج، خانواده، قوانین کلیسایی


شماره مجله: 
34
شماره صفحه: 
93

حجیت منابع الهیات مسیحی: مبنا و گستره

سال نهم، شماره اول، پياپي 33، زمستان 1396

محمد حقانی فضل / دانشجوی دکتری مطالعات تطبیقی اديان دانشگاه ادیان و مذاهب                      mohamadhaghani@gmail.com

شماره مجله: 
33
شماره صفحه: 
21

بررسي انتقادي مكتب پاكوميوس در رهبانيت مسيحيت شرقي

سال هفتم، شماره سوم، پياپي 27، تابستان 1395

سيدمرتضي ميرتبار / دانشجوي دکتري مطالعات تطبيقي اديان دانشگاه اديان و مذاهب               smmb_110@yahoo.com

احمدرضا مفتاح / دانشيار دانشگاه اديان و مذاهب                                                               meftah555@gmail.com

دريافت: 27/01/1395 ـ پذيرش: 23/06/1395

چكيده

آنتوني قديس، پدر رهبانيت مسيحيت شرقي است كه مروج رهبانيت فردي است. اما رهبانيتي كه پس از وي رواج يافت، رهبانيت جمعي بود. اين رهبانيت را پاكوميوس بنيانگذاري كرد. رهبانيت پاكوميوس، افزون بر جمعي بودن، ويژگي هاي ديگري هم دارد: تدوين قانون نامه مشترك، شكل گيري صومعه و حضور در اجتماع و سياست. از جمله نكات مثبت اين مكتب، جلوگيري از افراطي گري، ايجاد ارتباط ميان كليسا و صومعه، ايجاد الهيات رهباني و ارائه خدمت به جامعه بوده است. اما در كنار اين جنبه هاي مثبت، نقدهايي نيز به اين مكتب وارد است كه عبارتند از: نداشتن پشتوانه كتاب مقدسي، ساختار نظامي داشتن، تغيير مفهوم صحرا و رياضت، سهولت ورود به صومعه، حتي براي افراد ناسالم. اين مقاله،  با رويكرد تحليلي و بررسي اسنادي، به بررسي تحليلي و انتقادي اين مكتب رهباني، با معيار قرار دادن كتاب مقدس و سنت موجود در رهبانيت مسيحي، پيش از پاكوميوس مي پردازد.

كليدواژه ها: پاكوميوس، مكتب رهباني، آنتوني، سنوبتيك، مسيحيت شرقي.


 

شماره مجله: 
27
شماره صفحه: 
47

عوامل و معيارهاي قانوني سازي عهد جديد

سال ششم، شماره سوم، پياپي 23، تابستان 1394

وحيد ستارزاده / دانشجوی دکتري الهيات مسيحي دانشگاه ادیان و مذاهب                         Vahid.Sattar66@Gmail.com

احمدرضا مفتاح / استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب                                                             meftah555@gmail.com

دريافت: 12/4/1394 ـ پذيرش: 25/8/1394

چكيده

مسيحيان اوليه جز كتاب مقدس يهودي، كتاب مقدس ديگري نداشتند. رسولان و آباي رسول، براي تبيين سيرة حضرت عيسي و باورهاي اوليه مسيحي، دست به نگارش زدند. هرچند آنان اين نوشته ها را به عنوان متن مقدس ننوشتند، اما به مرور اعتبار و قداست پيدا كردند. اختلاف نظر در برخي نوشته ها و ظهور نوشته هاي گنوسي، موجب پديد آمدن نزاع هاي الهياتي شد و كليسا را بر آن داشت تا كتاب هاي رسمي و قانوني را معلوم كند. در روند قانوني سازي، نوشته هاي معتبر و رسولي از نوشته هاي غيرمعتبر يا غيررسولي جدا شدند و كليسا با به كارگيري برخي معيارها، كتاب هاي رسمي يا قانوني عهد جديد را مشخص كرد. اين پژوهش برآن است تا با استفاده از روش تحليل تاريخي، علاوه بر بررسي عوامل و زمينه هاي قانوني سازي، معيارهاي قانوني سازي را بررسي كند. معيارهاي قانوني سازي عبارتند از: سنت رسولي، راست كيشي، قدمت، مورد استفاده قرار گرفتن، سازگاري با باورهاي رايج كليسا و الهام.

كليدواژه ها: قانوني سازي، عهد جديد، سنت رسولي، راست كيشي، بدعت، گنوسي ها، الهام.

شماره مجله: 
23
شماره صفحه: 
85

آنتوني قديس و تأثيرپذيري وي از آيين گنوسي

سال پنجم، شماره چهارم، پياپي 20، پاييز 1393

احمدرضا مفتاح / استاديار دانشگاه اديان و مذاهب                                                            meftah555@gmail.com

سيدمرتضي ميرتبار / دانشجوي دکتري مطالعات تطبيقي اديان دانشگاه اديان و مذاهب               Smmb_110@yahoo.com

دريافت: 8/4/1393 ـ پذيرش: 6/9/1393

چکيده

دين مسيحيت در برخي آموزه ها و نيز برخي شعاير و چگونگي دين ورزي، تحت تأثير اديان و مکاتب اسرارآميز يونان باستان بوده است. از جملة اين تأثيرپذيري ها، مي توان به جريان رهبانيت در مسيحيت اشاره کرد. به نظر مي رسد، ريشه هاي رهبانيت مسيحي را مي توان در آيين گنوسي جست وجو کرد. آنتوني قديس، که به عنوان پدر رهبانيت مسيحي شناخته مي شود، در عين حال که از جمله منتقدان آيين گنوسي بود، در بسياري از انديشه هايش از آيين گنوسي تأثير پذيرفته است. خصوصياتي همچون ترک دنيا، رياضت و مراقبه باطني، تجرد و خودانکاري، که از ويژگي هاي رهبانيت آنتوني به شمار مي رود، صبغة گنوسي دارد. الهيات آنتوني، در باب معرفت شناسي، جهان شناسي، انسان شناسي و نجات شناسي نيز از آيين گنوسي تأثير پذيرفته است.

کليدواژه ها: آنتوني قديس، رهبانيت، گنوسي، معرفت، نجات شناسي.

 

شماره مجله: 
20
شماره صفحه: 
85

نماد هفت در قرآن و مكاشفه يوحنا

سال چهارم، شماره چهارم، پياپي 16، پاييز 1392، ص 37 ـ 53

محمدصادق احمدي / دانشجوي دكتري دين‌پژوهي دانشگاه اديان و مذاهب                          ms.ahmady@yahoo.com
    احمدرضا مفتاح / استاديار دانشگاه اديان و مذاهب    
   دريافت: 25/7/1392ـ پذيرش: 25/12/1392

چكيده
در ميان مفسران و متفكران مسلمان رويكرد پديدار‌شناختي و نيز ليبرال به متن مقدس و دين، هرگز حضور نداشته است. به‌طور كلي، تحقيقات مفسران و انديشمندان ديني در بستري درون‌ديني شكل گرفته است. ازاين‌رو، تفاسير اسلامي كمتر به ريشه‌ها و معناي نمادين آيات قرآن پرداخته‌اند. مباحث اندك پيرامون معناي نمادين در قرآن مي‌تواند دستمايه يك بررسي تطبيقي شود. در اين مختصر، به بررسي معناي نمادين عدد هفت مي‌پردازيم كه بيشتر به‌معناي «كثرت» و «كمال» تفسير شده بود.    
درحالي‌كه مفسران و دين‌پژوهان غربي از ريشه‌ها و علل ذكر «هفت» در مكاشفه مباحث مبسوطي ارائه كرده‌اند. مهم‌ترين رويكرد در ميان مسيحيان و دين‌پژوهان، نمادين بودن عدد هفت در مكاشفه است كه بيان آن يا به‌دليل افاده كثرت است و يا از باب افاده تكامل.    
اين نوشتار درصدد بررسي وجود اصل نمادگرايي در قرآن و كتاب مقدس و بررسي تطبيقي معناي نمادين عدد هفت در قرآن و مكاشفه يوحنا برآمده است.

كليدواژه‌ها: نمادگرايي، هفت، قرآن، مكاشفه يوحنا.

شماره مجله: 
16
شماره صفحه: 
37

جايگاه عبادت در قرآن و عهد عتيق

سال چهارم، شماره اول زمستان، 1391، ص 27 ـ 44
Ma'rifat-i Adyān, Vol.4. No.1, Winter 2013

سكينه شياسي اراني*/ احمدرضا مفتاح**

چكيده
«عبادت» تسليم و خضوع در برابر معبود، همراه با اعتقاد به الوهيت اوست. عبادت انجام خواسته‌هاي خداوند است. درواقع، اطاعت و فرمانبرداري از خداوند قادر مطلق و ستايش و سپاس از اوست كه به ارادة خويش، نعمت‌هايش را به انسان عطا نموده است. در دين يهود نيز عبادت اطاعت از خداوند در تمام اوامر و بندگي ايشان است. عبادت در اسلام و يهوديت، گستره‌اي وسيع دارد و صرفاً شامل عباداتي همچون نماز، روزه و... نمي‌شود، بلكه هر كاري كه انسان با نيّت الهي و براي رضايت خداوند انجام دهد، عبادت محسوب مي‌شود.
عبادت در قرآن و عهد عتيق، به‌عنوان عهد و پيمان خداوند با بندگان بيان شده است. توحيد عبادي، اصلي‌ترين آموزه‌هاي پيامبران الهي و رهانيدن انسان از پرستش غيرخداست. عبادت، صراط مستقيم الهي است. «عبادت» مأموريت انسان است و همه موجودات جهان خداوند را تسبيح مي‌كنند. عبادت در قرآن و عهد عتيق از جايگاه خاصي برخوردار است و از مهم‌ترين مسائل زندگي انسان به‌شمار مي‌رود.
كليدواژه‌ها: عبادت، اطاعت، قرآن، عهد عتيق.

شماره مجله: 
13
شماره صفحه: 
27
محتوای تغذیه