مراقبه

بررسي تطبيقي مفهوم و حقيقت «مراقبه» در عرفان اسلامي و عرفان بودايي

سال ششم، شماره سوم، پياپي 23، تابستان 1394

جعفر احمدي / دانش پژوه دكتري اديان و عرفان تطبيقي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره JafarAhmadi@Anjomedu.ir

علي موحديان عطار / استاديار و عضو هيئت علمي سابق پرديس فارابي دانشگاه تهران                  Dr.Movahedian@ut.ac.ir

دريافت: 29/2/1394 ـ پذيرش: 4/6/1394

چكيده

دو اصطلاح «مراقبه» و «ذن» در عرفان اسلامي و عرفان بودايي، جايگاه مهمي دارند. اين دو اصطلاح را عموماً بر هم منطبق دانسته و در ترجمه ها به عنوان معادل به كار مي گيرند. اما اينكه آيا اين دو اصطلاح در اين دو سنت عرفاني دقيقاً از يك چيز حكايت مي كنند، پرسشي است كه بايد مورد تحقيق قرار گيرد. اين مقاله با روش تحليلي و رويكرد پديدارشناختي به بررسي تطبيقي مفهوم و حقيقت دو آموزة «مراقبه» در عرفان اسلامي و «ذِن» يا «مديتيشن» در عرفان بودايي مي پردازد. اين پژوهش نشان مي دهد كه دو واژة «مراقبه» و «ذِن» از نظر لغوي معناي متفاوتي دارند. اما از نظر اصطلاحي، وجوه تفاوت و تشابه ميان آنها وجود دارد. همچنين حقيقت «مراقبه» در عرفان اسلامي آگاهي و توجه انسان نسبت به علم احاطي خدا بر اوست، ولي «ذِن» در عرفان بودايي مهار و خاموش كردن ذهن به منظور دريافت حقيقت اشيا و بودا شدن است.

كليدواژه  ها: مراقبه، ذن، مديتيشن، ديانه، عرفان اسلامي، عرفان بودايي.


شماره مجله: 
23
شماره صفحه: 
7

نقد و بررسي سبك زندگي از منظر دالايي لاما

سال پنجم، شماره سوم، پياپي 19، تابستان 1393

مسعود آذربايجاني / دانشيار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه                                                     mazarbayejani@rihu.ac.ir

مجتبي فيضي / دانشجوي دكتري مدرسي معارف اسلامي دانشگاه معارف اسلامي              Mojtabafeizi2000@yahoo.com

دريافت: 28/2/1393 ـ پذيرش: 20/6/1393

چكيده

اين پژوهش با رويكرد نظري و تحليل محتوا، برآن است تا الگوي سبك زندگي از ديدگاه دالايي لاما(ي چهاردهم)، رهبر بوداييان تبت را از ميان آثار وي استخراج و مورد نقد و ارزيابي قرار دهد. دالايي لاما در سبك زندگي، بر چند اصل اساسي تأكيد دارد. از نظر وي، شادي هدف زندگي است و بايد تمامي فعاليت‌ها و برنامه‌ها در راستاي اين هدف سامان يابد. همدردي با ديگران براساس مهرورزي عام، زمينة آرامش و نشاط زندگي را فراهم مي‌كند. تمرين آيات هشت‌گانه و مراقبه روزانه، معرفت نفس و گياه‌خواري، از آموزه‌هاي وي در سبك زندگي به‌شمار مي‌آيد. اين تعاليم براساس آئين بودايي ارائه شده است. اشكال اساسي تعاليم وي در سبك زندگي، منبعث از اخلاق سكولار و منعزل از مباني و اهداف ماورايي است. نتايج اين تحقيق، گوياي اين است كه گرچه همسويي خاصي در توصيه به برخي عادت‌واره‌ها با آموزه‌هاي اسلامي مشاهده مي‌شود، اما اين آموزه‌ها فاقد پشتوانه اصيل متكي به وحي و غيرقابل اتكا مي‌باشد.

كليدواژه‌ها: سبك زندگي، دالايي لاما، آيين بودا، مهرورزي، زندگي شاد، مراقبه.

 

شماره مجله: 
19
شماره صفحه: 
111

نجات‌شناسي اُشو؛ نجات‌شناسي ابداعي يا پيروي از آيين تَنْتره

سال دوم، شماره چهارم، پاييز 1390، ص 147 ـ 171

Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.4, Fall 2011

سيدمحمد روحاني*

چكيده

اين مقاله به نظرية نجات در جنبش اُشو و ريشه‌يابي آن پرداخته است: نخست، پس از بررسي اجمالي زندگي و مهم‌ترين آموزه‌هاي اُشو، سه پرسش مهمِ نجات‌شناسي، يعني نجات از چه؟ با چه؟ و به سوي چه؟ چنين پاسخ داده ‌شده است: از ديدگاه اُشو آنچه بايد از آن نجات يافت، گرايش‌هاي جنسي محدود و ناقصي است که مانع از مراقبة کامل ذهن انسان مي‌شوند؛ ولي براي کم کردن اميال جنسي نبايد با آنها مبارزه کرد، بلکه بايد با هدايت استادي ورزيده و بدون محدوديت‌هاي معمول به آنها پاسخ داد. همچنين با تشکيل مدار الکتريکي ويژه‌اي بين دو جنس مخالف و رسيدن دو طرف به اوج لذت جنسي کامل، اين اميال بسيار کاهش يابند، و زمينه براي پيمودن مراحل مراقبه فراهم آيد. محور مراقبه در آموزه‌هاي اُشو، تهي شدن ذهن است، که ثمرة آن آرامش مطلق مي‌باشد. سرانجام نيز با ريشه‌يابي آموزه‌هاي اُشو ثابت مي‌کنيم که او تنها با ترکيب آموزه‌هاي مکاتب باستاني شرقي، به‌ويژه تَنْتْرَه و کوندَليني يُگه، و همچنين آيين بوداي ذِن، و ارائة آنها در قالبي امروزي‌تر،‌ عملاً برخلاف ادعايش، نجات‌شناسي منحصربه‌فردي ارائه نکرده است.

گفتني است گرچه خود اين آموزه‌ها در معرض نقدهاي جدي و مهلك قرار دارند به جهت اينكه غرض از نوشتار صرفاً تبين تقليدي بودن مكتب اُشو است، از آوردن نقدهاي مفصل پرهيز و در برخي قسمت‌ها اشاره‌اي به اندكي از آنها كرده‌ايم.

كليدواژه‌ها: نجات، خدا، خاموشي، عشق، هندو، مراقبه، روابط جنسي.

شماره مجله: 
8
شماره صفحه: 
147
محتوای تغذیه