حسين نقوي

بررسي عصمت يوسف علیه السلام در روايات اماميه با نگاهي به قرآن و عهد عتيق

حسين نقوي / استاديار گروه اديان، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    naqavi@iki.ac.ir
دريافت: 29/08/1398 ـ پذيرش: 24/01/1399
چکیده
تاريخ زندگي پيامبران الهي، در برخي موارد دچار تحريف شده و روايات نادرست و افسانه‌هايي وارد آن شده است. اين نوشتار با رويکرد مجموعه‌نگري درصدد است تا عصمت حضرت يوسف علیه السلام را از منظر روايات اماميه بررسي کند و با عرضة آن به قرآن و نيز مقايسة آن با عهد عتيق، عصمت آن حضرت را اثبات ‌کند. اين نوشتار از اين جنبه و جنبه‌هاي ديگر ـ که در پيشينه بحث آمده ـ بديع و تازه بوده و از نوشته‌هاي مشابه متمايز است. ازآنجایی‌که براهين عقلي مقدم بر نقل هستند و عصمت پيامبران نيز با براهين عقلي اثبات مي‌شود، آيات و روايات متشابه که پندار عدم عصمت حضرت يوسف علیه السلام را به‌وجود آورده‌اند، بازبيني شدند. چهار لغزش به يوسف علیه السلام نسبت داده شده است که به‌ترتيب مربوط به آيات 23، 24، 42، 70، 99 و 100 است. مورد اول قصد زناي محصنه، مورد دوم توسل به غيرخدا، مورد سوم دروغ، و مورد چهارم کوتاهي در احترام به پدر است؛ که با بررسي تطبيقي در اين نوشتار، تمام اين موارد رد مي‌شوند و ساحت حضرت يوسف علیه السلام از اين اتهامات پاک مي‌شود. 
کليدواژه‌ها: عصمت، قرآن، روايات اماميه، عهد عتيق.
 


 

شماره مجله: 
44
شماره صفحه: 
33

ديدگاه قرآن دربارة آموزه معاد در يهوديت و تحليل عدم ذکر آن در تورات

*سيد محمد حاجتي شورکي/ دانشجوي دکتری ادیان و عرفان، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Hajati65@chmail.ir
حسين نقوي / استاديار گروه اديان، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره
دريافت: 09/04/1398 ـ پذيرش: 07/09/1398
چکیده
آیات قرآن نشان از آن دارند که در تورات ذکر «معاد» آمده است؛ ولی در تورات موجود یادی از معاد نشده است. این نوشتار افزون بر بحث علمی که بررسی دیدگاه قرآن دربارة معادباوری یهودیت است، چرایی ذکر نشدن معاد در تورات فعلی را تحلیل می‌کند و آن به این شیوه است که تحلیل‌های مختلف دربارة توجیه عدم ذکر معاد در تورات را مطرح کرده، سپس دیدگاه برگزیدة خود را بیان می‌کند. دیدگاه برگزیده، تورات را عنوانی برای عهد عتیق و تمام کتاب‌هایی می‌داند که متن مقدس یهودی‌اند، ولی جزو عهد عتیق قرار نگرفته‌اند و با عنوان اپوکریفا و سوداپیگرافا، قانونی درجة اول اعلام نشده‌اند و با بررسی اجمالی برخی از این متون، ذکر معاد در آنها یافت شد. در نتيجة این دیدگاه برگزیده امید مي‌رود مطالبی را که قرآن به تورات نسبت داده است، ولی در عهد عتیق نیست، بتوان در کتب اپوکریفایی و سوداپیگرافایی یافت.
کلیدواژه‌ها: معاد، یهودیت، قرآن، تورات، اپوکریفا، سوداپیگرافا.
 


 

شماره مجله: 
42
شماره صفحه: 
7

آيين زرتشت: شريعت‌محور يا شريعت‌گريز؟

سيدمحمد حاجتي شوركي / دانشجوي دكتري اديان، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    Hajati65@chmail.ir        
حسين نقوي / استاديار گروه اديان، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    Sadeqnaqavi@yahoo.com    
چکیده
جعل احکام و قوانین در ادیان، مقدمة رسیدن به تکامل و سعادت ابدی است. لازمة وصول به این مقصد، این است که خدای جهان‌آفرین و آگاه به مصالح انسانی، احکام الهی را از طریق پیامبران به بشر رسانده باشد. در گاهان (=گات‌ها) منسوب به زرتشت پیامبر و تنها متن آسمانی نزد زرتشتیان، سخنی از شریعت نیامده است؛ بلکه بیشترِ مباحث فقهی و حقوقی، در وندیداد اوستا و سایر متون دینی زرتشتیان آمده است. شریعت زرتشتی در دوره‌های مختلف دچار تغییر و تبدیل شده است و به‌‌‌ تصریح موبدان زرتشتی، این امر ـ یعنی تغییر و حذف برخی احکام حقوقی و شرعی ـ همچنان ادامه دارد. منشأ این‌همه دگرگونی در احکام و قوانین تا به امروز، بدین سبب بوده است که این امور ساخته و پرداخته بشر بوده‌اند، نه وحی و کلام الهی. مقالة حاضر نخست به توصیف شریعت و مباحث مرتبط با آن در آیین زرتشت پرداخته و ادامة مباحث به تحلیل و بررسی مباحث مطرح شده اختصاص یافته است.
كليدواژه‌ها: آیین زرتشت، شریعت، شریعت‌‌‌‌گریزی، وحی الهی، وندیداد.

 


 

شماره مجله: 
35
شماره صفحه: 
123

نقش حقايق مشترك اديان در صدق و حقانيت دين

سال ششم، شماره چهارم، پياپي 24، پاييز 1394

سيداحمد طباطبايي ستوده / كارشناس ارشد دين شناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره               sats@chmail.ir

حسين نقوي / استاديار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                                                                

دريافت: 3/3/1394 ـ پذيرش: 10/8/1394

چكيده

با اين استدلال كه «اولاً، خداوند يكي است و ثانياً، حقيقت و فطرت انسان هم همواره ثابت است. در نتيجه، دين يعني راهي كه خداوند براي هدايت انسان در نظر گرفته، نيز بايد در شاكلة كلي و حتي بسياري از جزئيات، ثابت باشد»، مي توان اين نظريه را مطرح نمود كه همة اديان آسماني در سه حوزة اعتقادات، اخلاق و احكام تا آنجا كه به سرشت مشترك و ابعاد غيرمتغيرشان ارتباط داشته باشد، از حقايقي مشترك و ثابت برخوردارند. اين مقاله با تكيه بر همين برهان، به بررسي و نقش اين حقايق پرداخته و ضمن تبيين نمونه هايي از اين دست، نتيجه مي گيرد كه هرچند از صرف وجود اين چنين اشتراكاتي در دين نمي توان حقانيت و صدق آن دين را نتيجه گرفت، اما از عدم وجود آن مي توان به عدم صدق و وجود انحراف در آن دين رسيد. به عبارت ديگر، حقايق مشتركي در سه حوزه اعتقادات، اخلاق و احكام همواره در تمام اديان آسماني وجود داشته كه با بررسي و تبيين آنها، نه تنها در مباحث مربوط به حقانيت و صدق دين، بلكه در تعريف دين و گفت وگوهاي بين الاديان نيز مي توان به نتايج قابل توجهي دست يافت.

كليدواژه ها: اديان، حقانيت، وحدت اديان، اختلاف اديان، اشتراكات اديان، اديان حق و باطل.

 


شماره مجله: 
24
شماره صفحه: 
7

نقدي بر نقد مقالة «تشابه اديان توحيدي؛ تحريف كتاب مقدس و تحريف قرآن»

سال ششم، شماره دوم، پياپي 22، بهار 1394

حسين نقوي / استاديار گروه اديان مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                         Sadeqnaqavi@Yahoo.com

دريافت: 10/3/1394 ـ پذيرش: 20/5/1394

چكيده

اين مقاله نقدي است بر نقد مقالة «تشابه اديان توحيدي؛ تحريف كتاب مقدس و تحريف قرآن»، كه در شماره بيست و يكم نشريه «معرفت اديان» به چاپ رسيده است. ناقد محترم، تلاش كرده است تا پاسخ ارائه  شده به شبهة «تحريف لفظي قرآن با استناد به احاديث بيانگر تشابه امم» را به واسطه ناتمام بودن مفروضات و مطالب نويسنده مقاله «تشابه اديان»، نارسا معرفي كند. وي معتقد است پاسخ اين شبهه؛ يعني تشابه، تام نيست، بلكه تشابه نوعي پاسخ درستي است. وي بر آن است كه رواياتِ تشابه، آحاد هستند و با آحاد نمي توان مطالب اعتقادي را اثبات كرد. همچنين از نظر وي قابل قياس نبودنِ قرآن و تورات، پاسخ شبهه محدث نوري نيست، بلكه بايد دلالت رواياتِ تشابه را تام ندانيم و تحريف لفظي قرآن را از آن خارج كنيم. اين مقاله با تقريرهاي جديد، درصدد اثبات اين ادعاست كه اشتباه محدث نوري اين بوده كه قرآن را با تورات مقايسه كرده است؛ زيرا اين قياس مع الفارق است. افزون بر اين، استدلال جديدي با عنوان «روايات تشابه اديان و اثبات عصمت لفظي قرآن» ارائه شد كه عصمت لفظي قرآن اثبات شده است.

كليدواژه ها: تشابه اديان، تشابه سنت ها، شبهات تحريف لفظي قرآن، تحريف عهدين، تحريف ناپذيري قرآن.

 

شماره مجله: 
22
شماره صفحه: 
127

تشابه اديان توحيدي؛ تحريف كتاب مقدس و تحريف قرآن

سال پنجم، شماره سوم، پياپي 19، تابستان 1393

حسين نقوي / استاديار گروه اديان مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني€           Sadeqnaqavi@Yahoo.com

دريافت: 13/3/1393 ـ پذيرش: 23/7/1393

چكيده

يكي از مباحث مطرح در روايات اسلامي (شيعي و سني)، رواياتِ «تشابه اديان توحيدي» است. در اين روايات، مباحثي مانند شباهت اديان در افتراق و فرقه‌فرقه شدن و نيز بحث رجعت در اديان مطرح مي‌شود. اين روايات، از لحاظ سندي در حد تواتر اجمالي و يا مستفيض، بنابر قول برخي از انديشمندان هستند و از لحاظ دلالت نيز مورد تأييد آيات قرآن هستند؛ زيرا قرآن تأييد مي‌كند كه امت‌ها در سنن الهي اشتراك دارند و سنن خدا در امت‌‌هاي مختلف تكرار مي‌شود. برخي براي اثبات تحريف قرآن، از اين‌ روايات و آيات بهره برده‌اند و استدلال كرده‌اند كه با توجه به تشابه اديان توحيدي و با توجه به اينكه كتاب مقدس تحريف شده است، پس قرآن نيز تحريف شده است. در مقابل، متفكران شيعي تلاش زيادي انجام داده، به اين برداشت از اين‌ روايات پاسخ داده‌اند. به نظر مي‌رسد، با وجود قوّت برخي از اين پاسخ‌ها، پاسخ كامل‌تر و بهتري وجود دارد كه در جمع‌بندي اين نوشتار ارائه شده است.

كليدواژه‌ها: سنت خدا، تحريف كتاب آسماني، شباهت اديان توحيدي، معجزه بودن قرآن و روايات.

 

شماره مجله: 
19
شماره صفحه: 
7

تثليث مريمي يا تثليث روح‌القدسي؛ كدام يك مورد انكار قرآن

سال پنجم، شماره اول، پياپي 17، زمستان 1392

حسين نقوي / استاديار گروه اديان و عرفان مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني Sadeqnaqavi@Yahoo.com
دريافت: 10/12/1392ـ پذيرش: 10/3/1393
چكيده
آموزة الوهيت حضرت عيسي علیه السلام و آموزة تثليث در مسيحيت، موضوعي بسيار مهم هستند. البته اين آموزه‌ها، از جهات گوناگون قابل نقد مي‌باشند: از لحاظ عقلي، تاريخي، از ديد عهد جديد و نيز از منظر قرآن كريم. نكته مهم در اين ميان، اين است كه تثليثِ مشهور ميان مسيحيان، متشكل از پدر، پسر و روح‌القدس است، ولي قرآن در رد الوهيت حضرت عيسي و مادرش حضرت مريم، آيات بسياري را مطرح كرده است. اين امر موجب شده است كه برخي از مسيحيان گمان كنند كه قرآن، تثليث مسيحيان را درست درك نكرده و آن را متشكل از پدر، پسر و مادر (حضرت مريم) تلقي كرده است. اين مقاله بر آن است تا به اين تصور اشتباهِ برخي مسيحيان پاسخي درخور بدهد، هرچند از سوي برخي نويسندگان مسلمان، پاسخ‌هاي خوبي به آن داده شده است، ولي به نظر مي‌رسد اين پاسخ‌ها، كامل و جامع نيستند. پاسخ صحيح اين است كه قرآن هم تثليث روح‌القدسي و هم تثليث مريمي را رد كرده است؛ قرآن كاملاً آگاهانه و هوشمندانه عمل كرده و از تاريخ مسيحيت و باور مسيحيان كاملاً آگاه بوده است.
كليدواژه‌ها: مسيحيت، الوهيت، تثليث، اقانيم، توحيد و آيات قرآن.
 

شماره مجله: 
17
شماره صفحه: 
27

تدوين تورات و انجيل از ديدگاه آيات قرآن

سال سوم، شماره اول، زمستان 1390، ص 5-24

Ma'rifat-i Adyān, Vol.3. No.1, Winter 2012

 

حسين نقوي*

چكيده

تاريخ كتاب مقدس بر اين دلالت دارد كه تورات و انجيل كتاب هايي بوده اند كه به مرور زمان شكل گرفته اند و در آنها دخل و تصرف شده است. البته حضرت عيسي(ع) كتاب مدوّني از خود باقي نگذاشت؛ ولي بازتاب سفارش هاي وي در مجموعه اي گرد آمد كه عنوان انجيل بر آن ثبت شد. قرآن نيز بر همين مطلب صحّه مي گذارد و تورات و انجيل را كتاب هايي معرفي مي كند كه در طول تاريخ در آنها دخل و تصرف شده است؛ ولي با اين حال، دربردارندة معارف الهي اند و في الجمله قابل تصديق اند. اين نوشتار درصدد اثبات اين ديدگاه است كه ميان تاريخ كتاب مقدس و ديدگاه قرآن كريم در اين زمينه تناظر وجود دارد.

كليد واژه ها: تورات، انجيل، تدوين، اعتبار كتاب و قرآن كريم.

شماره مجله: 
9
شماره صفحه: 
7

يهوديان در سرزمين‌هاي اسلامي

سال دوم، شماره اول، زمستان 1389، ص 73 ـ 105

Ma'rifat-i Adyān, Vol.2. No.1, Winter 2011

حسين نقوي*

چكيده

اين نوشتار در صدد ترسيم سيماي كلي زندگي يهوديان در سرزمين‌هاي اسلامي است. يهوديان همواره در ميان مسلمانان زندگي همراه با آسايش داشته و در كنار آنان، در عرصه‌هاي گوناگون به شكوفايي رسيده‌اند و به يقين بر همديگر تأثير نيز داشته‌اند. براي نشان دادن زندگي آنان و تأثيرپذيري از مسلمانان، چهار دورة عصر پيامبر(ص)، عصر حكومت عباسي، عصر حكومت عثماني و ايران اسلامي مدّ نظر قرار گرفته و وضع يهوديان به طور كلي بررسي شده است. جالب توجه اينكه روند كلي تعامل مسلمانان با يهوديان، بر خلاف تعامل مسيحيان با يهوديان، هميشه مثبت بوده است؛ به نحوي‌‌كه خود يهوديان نيز اذعان دارند و آن را مورد تأكيد قرار داده‌اند. در پايان نيز زندگي يهوديان در سرزمين‌هاي مسيحي به اجمال مطرح شده است تا خواننده بتواند مقايسه‌اي اجمالي ميان رفتار مسلمانان و مسيحيان، با يهوديان، انجام دهد و از اين رهگذر، رفتار مناسب مسلمانان را كه برگرفته از فرهنگ غني اسلام است، تشخيص دهد.

كليدواژه‌ها: اهل‌كتاب، ذمّي، ضديهودي‌گري، فلسفه و عرفان يهودي.

شماره مجله: 
2
شماره صفحه: 
73

بررسي تطبيقي ويژگي‌هاي نوشتاري كتاب مقدس و قرآن كريم

 سال اول، شماره اول، زمستان 1388، ص 9 ـ 42

بررسي تطبيقي
ويژگي‌هاي نوشتاري كتاب مقدس و قرآن كريم

حسين نقوي*

چكيده

اين مقاله با رويكرد نظري و تحليلي، برخي از ويژگي‌هاي نوشتاري تورات، انجيل و قرآن را بررسي كرده است. ابتدا بحث كلمه، كلام و انسان كامل (واسطة دريافت كتاب آسماني) و پس از آن، بحث كتاب و تأويل آن مطرح مي‌شود. سپس مباحثي مانند انسجام و يك‌پارچگي، وحي يا الهام، تدوين كتاب مقدس و قرآن كريم، سبك نگارش، تدوين كتاب‌هاي جانبي، برتري قرآن بر كتاب مقدس، تحريف قرآن و كتاب مقدس، حجيت و اعتبار، و اوصاف قرآن و كتاب مقدس از نگاه آيات قرآن مطرح مي‌شود. در اين مقال، تلاش شده است كه مطالب به‌صورت تطبيقي، و به اختصار، بيان شود.

كليدواژه‌ها: كلمه(لوگوس)، انسان كامل(آدم عليون)، كتاب، تأويل، تحريف، تدوين كتب مقدس و حجيت و اعتبار.

شماره مجله: 
1
شماره صفحه: 
9
محتوای تغذیه