اسلام

بررسی صلح از دیدگاه منونایت بر اساس اندیشة تشیع

صدیقه رحیمی‌ثابت / دانشجوی دکتری، کلام امامیه، دانشگاه قرآن و حدیث sisirs212@gmail.com    معرفت اديان 49 / 2017448
احمد کریمی / استادیار گروه کلام، دانشگاه قرآن و حدیث
چکیده

بررسی تحلیلی و مقایسه‌ای ارزش و جایگاه زن در اسلام و آيین هندو

* سيده فاطمه موسوي / دانشجوي دكتري مدرسي معارف اسلامي، دانشگاه معارف اسلامي    fatemeh.mousavi14@gmail.com
سيد اكبر حسيني قلعه‌بهمن / دانشيار گروه اديان، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره
دريافت: 09/01/1399 ـ پذيرش: 25/05/1399
چکیده
از دیرباز، زنان در جوامع مختلف با دیدگاه‌های متفاوت، از جایگاه مختلفی برخوردار بوده‌اند. در این مقاله با روش توصيفي‌تحليلي و مقايسه‌اي، به بررسی نگاه آیین هندو و اسلام به زنان پرداخته می‌شود تا موقعیت و جایگاه زنان در این دو آیین شناسانده شود. حاصل کلام چنین به‌دست آمد که در نگاه اسلام، خداوند متعال مقام زن و مرد را بدون هیچ تفاوتی در کنار هم قرار داده است؛ اما در آیین هندو جایگاه و ارزش زن نسبت‌به مرد، بسیار پایین‌تر است و زنان از ارج و قرب کمتری برخوردارند. با این مقایسه می‌توان چنین تحلیل کرد که زن در نگاه اسلام، همانند مرد، از ارج و قربی بسیار بالا برخوردار است و صرف زن بودن نمی‌تواند عاملی بر خوب نبودن او و خوب بودن مرد باشد؛ بلكه عامل برتری در اسلام، تقواست، نه جنسیت؛ اما در آیین هندو زن تا زمانی می‌تواند زندگی کند که شوهرش زنده است و با رفتن شوهرش،‌ او هم از ازرش و اعتبار ساقط می‌شود.
کلیدواژه‌ها: زن، ساتی، ازدواج، آیین هندو، اسلام.
 


 

شماره مجله: 
45
شماره صفحه: 
7

جريان‌شناسي انتقادي حقوق بشر با تحليل مفهوم پايه از كرامت انسان مبتني بر اسلام و مسيحيت

سال دهم، شماره سوم، پياپي 39، تابستان 1398

محمدجواد ارسطا / استاديار دانشگاه پرديس فارابي
محمدرضا برته / دانشجوي دکتري، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام    mbarteh@Yahoo.com
دريافت: 22/10/1397 ـ پذيرش: 08/02/1398
چکیده
حقوق بشر در دنیای معاصر، بسان گفتمان غالب ارزیابی و ارزش داوری انسان تراز قرن بیست و یکم به کار بسته می‌شود؛ کاربستی که رفته‌رفته ابعاد حقوقی آن به سویه‌های سیاسی، امنیتی و حاکمیتی‌اش سرازیر مي‌شود و به نُرمی از حکومت‌داری بدل مي‌گردد؛ استاندارد فزوني‌طلبي که هر ملاک و فهمی را ولو مبتنی بر ادیان و تمدن‌های کهن، به گوشة انزوا می‌نهد. پایه‌ای‌ترین مفهومی که حقوق بشر معاصر خود را بر آن بنا نهاده، کرامت انسان است. تحلیل هندسة مفهومی حقوق بشرِ مبتنی بر کرامت، چالش‌های پنهانی را به عرصه می‌کشد که تاکنون مجال چندانی برای ظهور و بروز نداشته‌اند.
جریان مطالعات انتقادی حقوق بشر که ضمن ریشه‌یابی این‌گونگی آن به‌روش تاریخ‌نگری، به نقد بنیادهای نظری، روش‌شناسی ارزش‌آفرینی، هنجارسازی حقوقی، کارکردها و از همه مهم‌تر آوردة حقوق بشر در دنیای کنونی مي‌پردازد، مورد تحلیل و جریان‌شناسی مقالة حاضر قرار گرفته و در ضمن چند پرسش اصلی، به بازخواني انتقادي هویت کرامت انسان و جایگاه و دلالت‌های حقوق بشر پرداخته است. آنچه پيش‌رو داريد، تلاشي است مبتني بر روش تحلیل هندسة مفهومی، بازشناسی شبکة دانشی و تطبیق کارکردی بین ادبیات رایج حقوق بشری، اسلام و مسیحیت.
کلیدواژه‌ها: کرامت، حقوق بشر، اسلام، مسیحیت، جریان‌شناسی انتقادی.
 


 

شماره مجله: 
39
شماره صفحه: 
25

مقايسة نظام اخلاقي «اسلام» و «تائو»

سال دهم، شماره سوم، پياپي 39، تابستان 1398

حسين رهنمايي / استاديار دانشکدة معارف و انديشة اسلامي، دانشگاه تهران
حسن کرمي محمدآبادي / دانشجوي کارشناسي ارشد، دانشگاه تهران    hassankarami@ut.ac.ir
دريافت: 26/12/1397 ـ پذيرش: 20/05/1398
چکیده
مقایسة تطبیقی بین مبانی و گزاره‌های اخلاقی «اسلام» و آیین «تائو» آغازگر نگاهی نو به گفتمان ادیان آسمانی و غیرآسمانی است. در این نوشتار با استفاده از روش مطالعة کتابخانه‌ای و با مراجعه به اصلی‌ترین متون در اسلام و تائو، و با نگاه تطبیقی، به تحلیل و بررسی وجوه اشتراک و افتراق بین برخی از مبانی اخلاقی اسلام و تائو پرداخته می‌شود؛ مباني‌اي همچون ملاک خوب و بد؛ ضرورت اخلاقی زیستن؛ عامل پیدایش خوبی‌ها و بدی‌ها و نیز نسبی بودن گزاره‌های اخلاقی. مقایسة تطبیقی بین گزاره‌های اخلاقی در اسلام و تائو، دریچه‌ای برای هم‌اندیشی ادیان در جنبة اخلاقی خواهد گشود.
جامعیت نظام اخلاقی اسلام در همة زمینه‌های زندگی دنیوی و اخروی انسان در مقابل نگاه تک‌بعدی و دنیوی آیین تائو و نیز جنبة اجتماعی اسلام در مقابل نگاه انفعالی آیین تائو در گزاره‌های اخلاقی، از مهم‌ترین وجوه افتراق است. وجود انسان ایده‌آل اخلاقی ـ که تجسمی از اخلاق نیکوست ـ و پایه‌ریزی مدینة فاضله، از مهم‌ترین وجوه اشتراک بین اسلام و تائوست.
کلیدواژه‌ها: اسلام، تائو، اخلاق، تائوته‌چینگ.
 


 

شماره مجله: 
39
شماره صفحه: 
45

بهشت؛ مفهومي مشترك ميان قرآن كريم و عهدين

سال نهم، شماره اول، پياپي 33، زمستان 1396

آزاده عباسي / استاديار دانشگاه علوم قرآن و حديث شهر ري (پرديس تهران)                                            Abbasi.a@qhu.ac.ir

دريافت: 15/06/1396 ـ پذيرش: 29/11/1396

شماره مجله: 
33
شماره صفحه: 
7

بررسي تطبيقي امكان، ضرورت و كيفيت معاد در دين زرتشت و اسلام

سال ششم، شماره چهارم، پياپي 24، پاييز 1394

سيدمحمد حاجتی شورکی / دانشجوی کارشناسی ارشد دین شناسی مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمینی  ره                        

محمد جعفری / استادیار گروه کلام مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمینی ره                          mjafari125@yahoo.com

دريافت: 22/6/1394 ـ پذيرش: 27/11/1394

چكيده

باور به معاد، از اصول اساسي اديان الهي است. موضوع اين نوشتار، بررسي تطبيقي امكان، ضرورت و كيفيت معاد از منتظر دين زرتشت و اسلام است. دين زرتشت مانند اسلام، معتقد به حيات پس از مرگ و رستاخيز مردگان بوده و در متون اوستايي و پهلوي در موارد متعددي به حيات پس از مرگ و داوري نهايي اشاره شده است. اين نوشتار، پس از تبيين سه محور امكان، ضرورت و كيفيت معاد از ديدگاه دين زرتشت و اسلام، به بيان شباهت ها و تفاوت ها در اين زمينه پرداخته است. از جمله شباهت هاي دو دين در آموزه معاد، مي توان به ضرورت معاد و اعتقاد به معاد جسماني و روحاني اشاره كرد. فراواني بحث معاد در متون اسلامي، در مقايسه با متون زرتشتي، عدم طرح رستاخيز مردگان در اوستا و ذكر آن در قرآن، از جمله تفاوت ها به شمار مي آيد. اين مقاله، با روش تطبيقي و تحليلي تدوين يافته و تأكيد آن در ارائه مباحث بر قرآن، اوستا و متون پهلوي است.

كليدواژه ها: زرتشت، اسلام، معاد، امكان معاد، تن پسين، معاد جسماني.

 


شماره مجله: 
24
شماره صفحه: 
25

درنگي بر رويكرد شوراي واتيكاني دوم در مواجهه با اسلام

سال پنجم، شماره چهارم، پياپي 20، پاييز 1393

هادي ملائي / كارشناسي ارشد اديان مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                     mr.hadimollaei@gmail.com

مرتضي صانعي / استاديار گروه اديان مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                     sanei@qabas.net

دريافت: 3/7/1393 ـ پذيرش: 5/11/1393

چکيده

بررسي شوراهاي جهاني کليساي کاتوليک اين ادعا را اثبات مي کند که رويکرد اين کليسا نسبت به اديان غيرمسيحي، به ويژه اسلام، در طول تاريخ يكسان نبوده است. نگاه اين کليسا به اديان ديگر در شوراهاي جهاني هزاره اول، عدم پذيرش با ادبيات سکوت بوده است. در شوراهاي جهاني قرون وسطا، ادبيات آن تبديل به تهاجم شده و اسلام و ساير اديان را آشکارا محکوم  به تکفير مي كرد. اما امروزه كليساي كاتوليك در رويكرد جديد و به سبب عوامل متعدد سياسي، اجتماعي، فرهنگي و علمي، نسبت به رويکرد ضداسلامي خود تغيير موضع داده و شوراي واتيکاني دوم، محملي براي تجديدنظر در عملکرد کليسا شده است. اين مقاله، با روش توصيفي ـ تحليلي تلاش دارد، تغيير رويکرد کليسا را در ادوار تاريخي شوراهاي جهاني، به ويژه شوراي واتيکاني دوم بررسي كرده و نشان دهد که چگونه کليسا در شوراي واتيکاني دوم، عقبه اعتقادي و اجتماعي خود را نسبت به اسلام و ساير اديان بازسازي کرده است.

کليدواژه ها: شوراهاي جهاني، کليساي کاتوليک، شوراي واتيکاني دوم، اسلام، اديان غيرمسيحي.

شماره مجله: 
20
شماره صفحه: 
103

اسلام و مسيحيت؛ امكان گفت‌وگوي دو مكتب از ديدگاه هانري كربن

سال چهارم، شماره سوم، پياپي 15، تابستان 1392، ص 37 ـ 56

اعظم قاسمي / استاديار پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي                       azam_ghasemi@yahoo.com

دريافت: 5/ 7/ 1392ـ پذيرش: 15/ 11/ 1392

چكيده

اسلام و مسيحيت بيشترين پيروان را در دنيا دارند. بيشتر پيروان اين دو دين خود را در طريق نجات مي‌دانند و به همين دليل، دعوت مسيحيان به پذيرش دين اسلام شايد همواره موفقيت‌آميز نباشد. سؤالي كه براي متفكران پيش مي‌آيد اين است كه در اين شرايط، چگونه مي‌توان به همزيستي مسالمت‌آميز رسيد؟ بهترين شيوة گفت‌وگوي اديان، گفت‌وگوي پيروان اديان است. در گفت‌وگوي اديان، مشابهت‌ها و نقاط افتراق ميان دو دين بيان مي‌شود و بسياري از سوءفهم‌ها برطرف مي‌گردد. امروزه بيش از پيش ضرورت اين بحث مشخص شده است. يكي از متفكراني كه دغدغة اين بحث را داشته هانري كربن، فيلسوف فرانسوي، است. وي گفت‌وگوي اسلام و مسيحيت امكان‌پذير مي‌داند. اين مقاله آراء وي را در اين خصوص نقد و تحليل مي‌كند.

كليدواژه‌ها: گفت‌وگو، اسلام، مسيحيت، كربن، دين.

شماره مجله: 
15
شماره صفحه: 
39
محتوای تغذیه